أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

143

قانون ( فارسى )

شراب علاج خون برآوردن و پهلودرد است . سگالهء سگ كه بعد از خوردن استخوان آيد و به كام اندايند علاج خناق است . مدفوع كودكان نيز همين تأثير را دارد به شرطى كه كودك قبلا نان و لوبيا گرگى ( ترمس ) بخورد كه مدفوعش بسيار بدبوى نباشد . اگر اين دارو را به كار برند شايد نيازى به رگزنى نباشد . سرگين گاو ماده را بخور كنند درمان سينه است و علاج سل و غيره مىباشد . اندامان غذا : پشك بز و بويژه بز كوهى با مقدارى ادويه‌جات ( ابزار ديك ) مخلوط كنند و بخورند در علاج يرقان مفيد است و آزموده شده است . پشك بز به همراه ديك ابزار باشد ، ضماد شود ، يا تناول گردد در مداواى استسقا نافع است . ليكن بايد ضمادگذارى يا اندودن آن در آفتاب صورت گيرد . اندامان دفعى : سرگين گاو نر بخورش برآمدن زهدان را علاج است . پشك بز و بويژه بز كوهى با بعضى از ديك ابزارها مخلوط شود و تناول گردد خون حيض را روان سازد ، بچه را بيندازد . سختى سپرز را بر طرف كند . پشك بز را خشك كنند و بسايند و بويژه اگر با كندر همراه باشد علاج خون‌ريزى زهدان است و آزمايش شده است . مدفوع مرغ خانگى داروى قولنج است . مدفوع گرگ را در آب حل كنند ، يا در آب بپزند ، يا در ديك ابزارهاى در روغن جوشيده ريزند و تناول كنند در علاج قولنجى كه از اثر ورم نباشد مفيد است . اما اگر مدفوع گرگ را از خار يا گياه كه بر زمين است برچينند و مدفوع سفيدرنگ و نتيجه خوردن استخوان باشد در علاج قولنج مفيدتر است . از اين بهتر آن است كه مدفوع وصف شده در بالا در پوست گرگ يا در مقدارى از پشم گوسفندى كه از چنگ گرگ رهاشده يا در پوست كل پيچند و بر تهيگاه بياويزند . يا اينكه به همان روش كه جالينوس عمل كرده داروى مزبور را در ظرفى نقره‌اى كنند و بر تهيگاه آويزه باشد ؛ در علاج قولنج تأثيربخش است . اگر مدفوع وصف شدهء گرگ را تناول كنند و همان دستور جالينوس را به كار برند قولنج را به كلى منع كند يا اقلا يك درجه آن را تخفيف دهد زيرا خشكاننده است . مدفوع مرغ مردارخوار ( رخم ) بخورش بچه را بيندازد . زبل موش با كندر شربت گردد و تناول نمايند سنگ كليه را خرد كند و اگر بردارند شكم كودك را روان سازد . با مدفوع كبوتر حقنه شود ، از درد قولنج مفيد است . سگاله‌اى كه نتيجهء خوردن استخوان باشد . حقنه‌اش يا با شيرى كه همراه آهن يا شن جوشيده باشد و بخورند از اسهال و قرحهء روده سودمند است . شنيده‌ام كه برداشتن پشك فيل مانع باردارى زنان مىشود . زهرها : پشك بز و بويژه بز كوهى با سركه و شراب بپزند پادزهر حشرات است . و چنان كه جالينوس فرموده علاج مارگزيده هم هست . پهن الاغى كه مىچرد - در دشت علف برمىچيند - بعد از آنكه خشك شد با شراب آميزند بهترين پادزهر نيش كژدم است . مدفوع مرغ خانگى پادزهر قارچ سمى است . و آزموده شده كه همين دارو خلط غليظ و لزج را خرد مىكند . در پشك بز جاذبيتى هست كه سم زنبور را بيرون آرد . سرگين گاو نر را بسوزانند پشه از دودش گريزان است . زيتون : درختى است تنومند كه در برخى از سرزمينها مىرويد . از زيتون روغن مىگيرند . روغنى كه از زيتون نارسيده گيرند نامش زيت انفاق است و آنچه از زيتون رسيده و زيتون ميانه رسيده و نارسيده بدست آيد زيت است و بس . زيتى كه از زيتون ميانهء رسيده و نارسيده گرفته مىشود در كنش هم ميانهء اين و آن است . روغن را از زيتون كاشتنى و از زيتون وحشى مىگيرند . روغن زيتون اگر كهنه باشد در