أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
112
قانون ( فارسى )
و لزج است و با پاچه و همانند آن همتأثير است . پوست بز را بر جاى نزيف نهند نزيف را قطع كند . آرايش : پوست سوختهء مار اگر محلول شود و بر سر مالند براى داء الثعلب مفيد است . دمل و جوش : گويند اگر پوست اسب آبى را بر جوش نهند جوش خوب مىشود . زخم و قرحه : خاكستر پوست استر و همانند آن را بر سوختگى و قرحهء گرم آماس نكرده نهند خوب دارويى است . از پوست انداختن كف پا و ران و بواسير مفيد است . پوست تازه بركندهء گوسفند را فورا بر جاى ضربه نهند از آسيب نگه دارد . و در علاج قرحهء پليد و گرى و خوره سودمند است . اندامان غذا : پوستك درونى چينهدان و ژاغر پرندگان و بويژه خروس را خشك كنند و بسايند و محلول نمايند و بنوشند درد معده را تسكين دهد . زهرها : گويند پوست بز را تا گرم است اگر بر مارگزيده نهند سم را برمىكشد . جناح ( بال ) : گزينش : بال مرغ خانگى از همه بهتر است . بال غازها ضم و مغذى است و از اثر ورزش و جنبش گوشت بال در هضم شدن سبكتر شده و چون گوشت زياد دارد و به قلب نزديك است غذايش فراوان است . دمل و جوش : گويند بال ورشان را با هموزنش بنگ مخلوط كنند و بسوزانند و بسايند و چون نمك در آش ريزند خنازير گردن را تحليل برد و نيازى به آهن نيست ( داغ ) . و اگر بر نان باشد همين تأثير را مىبخشد . اندامان دفعى : گويند اگر آنچه را كه نام برديم با نان قاطى شود شكم را روان سازد و بسيار مسهل است . جار النهر : گياهى است كه گلش به گل نيلوفر ماند و در آب فرو رود و كمى از آن بر آب پديدار است و تقريبا همكار هفتبند است . مزاج : چنان كه گويند مزاجش سرد و قبض است . زخم و قرحه : داروى قرحهء پليد و خارش است . جراد ( ملخ ) : گزينش : بهترين بىبال و چاق است : آرايش : گويند پاى ملخ دواى زگيل است . اندامان غذا : بيست و دو ملخ مستدير الشكل را سر برمىكنند و پاها و بال از آن جدا مىنمايند و با كمى آس مخلوط مىكنند و همينطور مىخورند در علاج استسقا مفيد است . زهرها : خوردن ملخ بىبال بريان شده پادزهر كژدم است . اندامان دفعى : تبخير آن عسر البول را علاج كند و بويژه در علاج عسر البول زنان خوب است . و تبخيرش در بواسير نيز مفيد است . ملخ در علاج چكميزك سودمند است . جمسفرم ( ريحان سليمانى ) : قوت جمسفرم به قوت درمنه كه با تاجريزى باشد شبيه است . خاصيت : بازكن ، بادشكن است و بادكردگى را از بين مىبرد . اندامان غذا : رطوبتهاى لزج معده را از بين مىبرد و براى معدهء كودكان بسيار مفيد است . اندامان دفعى : در معالجه باد زهدان مفيد است . جبن ( پنير ) : اگر آن را از شير گيرند پنير است و اگر از ماست بدست آورند نامش كشك است . مزاج : پنير تر و تازه در دوم تر . كهنهء نمكسودش گرم و خشك است . آب پنير چون داراى مادهء بوركى است و