أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
103
قانون ( فارسى )
بويژه شاش بز خانگى و كوهى در علاج درد پيها نافع و در مداواى ترنجيدن و كشيدگى ويژگى دارد . و به بينى كشيدن شاش در علاج كشيدگى ( امتداد ) بسيار سودمند است . سر : اگر « مر » در شاش گاو نر حل شود و از اين محلول كه رقيق باشد در گوش چكانند يا اينكه تنها بول بز يا بول بزى كه مر در آن حل شده باشد در گوش دردمند چكانند درد تسكين يابد . شاش كهنه شدهء آدمى چرك و ريم گوش را قطع مىكند . كسى كه حس بويايى را از دست مىدهد درمانش شاش شتر است . شاش شتر در باز كردن راهبندان پالونه ( مصفات ) بىنظير است . چشم : هر شاشى ، بويژه شاش كودكان كه در ظرف مسين منعقد گردد يا با گندنا پخته شود سفيدى و گرى چشم را از بين مىبرد . اندامهاى تنفسى : گويند در دشوار آمدن نفس ، شاش بچهء شيرخوار بسيار داروى خوبى است . اندامان غذا : بيمارى كه درد طحال داشت در خواب به وى گفتند كه مدت سه روز هر روزه سه كف از شاش خود بخورد . خورد و آزمود و بسيار مؤثر واقع شد و به كلى بهبود يافت . بول انسان و بول شتر براى دفع استسقا و سختى طحال مفيدند و بويژه اگر بول شتر با شير شتر ( تازه زائيده ) همراه باشد . پيغمبر فرموده است : اگر از شير آنها و بول آنها بخوريد سالم مىمانيد . مىنوشيدند و صحيح و سالم بودند . بول بز و بويژه بول بز كوهى و مخصوصا اگر با سنبل الطيب باشد . داروى تب است . بول كهنه شدهء خوك با شراب براى مثانه داروى خوبى است . اندامان دفعى : شاش خوك سنگ كليه و مثانه را خرد كند و مدر است . شاش الاغ داروى درد گرده است . شاش انسان با تره بپزند و زنى كه درد زهدان دارد مدت پنج روز هر روزه يك دفعه در آن بنشيند درد بر طرف مىشود . زهرها : شاش انسان را تناول كنند يا بر جاى نيش بگذارند پادزهر مار است و بويژه پادزهر مارهاى سنگلاخى است . شاشى كه نطرون - بورك سرخ - در آن مخلوط باشد علاج گزيدگى سگ و غيره است و علاج همه نيشزدهها مىباشد . شاش كهنه شده پادزهر همه زهرها است و از خرگوش دريايى نيز مىرهاند . بزاق ( آب دهان ) : آب دهن گرسنه و ناشتا و بويژه اگر از مزاجى گرم آيد بسيار باكنش و فعال است . زخم و قرحه : داروى اگزماى خشك است ( قوباء ) . چشم : علاج نقطهء سرخ چشم و سفيدى چشم است . زهر : حشرات موذى و مار و كژدم را مىكشد . بعر الحيوان ( پشك حيوانات ) : آرايش : پشك بزمجه ( نوعى از سوسمار ) زدايندهء برص و لكههاى سياه صورت است . پشك شتر تناول شود در زدودن لكههاى سفيد و سياه مفيد است و زگيل را از بين مىبرد . سر : پشك بزمجه داروى شورهء سر است ، پشك شتر علاج خوندماغ است . پشك شتر با داروى ضد صرع قاطى باشد بسيار مفيد است . چشم : پشك بزمجه سفيدى چشم را درمان مىكند . زخم و قرحه : پشك شتر تحليلبرندهء جوش و قرحه مىباشد ، پشك گوسفند شهديه ( عسلى ) را دوا كند . دمل و جوش : پشك بز ، همچنين پشك شتر در گداختن خنازير بسيار مؤثرند . پشك گوسفند علاج باد سرخ است . مفاصل : پشك شتر درد مفاصل و آماس مفاصل را از بين مىبرد . اندامان دفعى : پشك خشك بز با پشم بازدارندهء سيلان زهدان است . زهرها : يك اوقيه پشك بز در پنج سكرجه شراب سياه - يا بجاى پشك خشك پشك