أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
104
قانون ( فارسى )
تر باشد - با شراب سياه بپزند و بر جاى نيش مارى ( افعى ) كه تشنگىآور است ضماد كنند پادزهر است . پشك گوسفند را بسوزانند و با سركه خمير كنند و بر جاى گزيدهء سگ هار مالند بسيار مفيد است . بصل الزير ( زيز - نوعى پياز دشتى ) : قوت و مزهء پياز موش دارد و به جاى پياز موش استعمال مىشود و از آن ضعيفتر است . دردهاى سرد زهدان را تسكين دهد ، اگر با انجير قاطى كنند و ضماد نمايند يا آن را بخورند پادزهر نيش كژدم و رتيل است . و ضد هر زهرى است . بنات وردان ( كرم سرخ ، كرم خاكى ) : اندامان دفعى : اگر با روغن زيتون و موم و زردهء تخممرغ قاطى شود و از مادهء گدازندگىاش بكاهد و سخت نشود . در مداواى درد زهدان و كليه و ادرار بول و حيض مفيد است و سقط جنين مىكند . اگر با زيرهء سياه - قردمانا - باشد داروى بواسير است . تبها : علاج تب و لرز است . زهرها : پادزهر حشرات موذى است . بدل آن : مشك چوپان ( قيسور ) است . بدسغان ( نيلوفر صحرايى ) : كار گياه « كشت بر كشت » را انجام مىدهد و زنجيان از آن دستبند چوبى مىسازند . بقله يهوديه ( هندباى بيابانى ) : مزاجش گرم و بالاتر از اعتدال است . بيش موش بوحا : بوحا گياهى است در زمينهاى رستنگاه بيش رويد و هر بيشى نزديك بوحا برويد ثمر ندهد - بوحا بهترين پادزهر بيش است . اما بيش موش جانورى است شبيه موش و سوراخش در نزديكى بيخ بيش مىباشد . هر فايدهء كه « بيش » در علاج برص و جذام دارد « بوحا » هم دارد . بيش موش نيز داروى برص است و در مداواى جذام سودمند ، و پادزهر افعى و ساير سمهاست . بطباط ( عصا الراعى - هفتبند ) : بطباط همان عصا الراعى است كه در حرف عين ذكر خواهد شد . بوش دربندى : شيافى است كه از ارمنستان مىآورند و از سم گوسفند استخراج مىكنند . دمل و جوش : در علاج ورم گرم و جوشهاى گرم به كار مىرود . مفاصل : نقرس گرم را معالجه مىكند . بطم ( بنه ) : چون بطم همان حبّة الخضراء است بايد در فصل حاء ذكر شود . در اينجا حرف باء پايان مىيابد و مجموعا پنجاه و هفت دارو در آن ذكر شد .