أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

102

قانون ( فارسى )

جاى تراشيده بگذارند موى نرويد . باقلا و بويژه اگر با پوست باشد بهك را از صورت مىزدايد و لكه‌هاى سياه و نقطه‌ها را از بين مىبرد و رنگ و روى را زيبا كند . دمل و جوش : ضماد باقلا با شراب آماس خايه را فرو نشاند . زخم و قرحه : در علاج قرحهء ماهيچه مفيد است . مفاصل : در مداواى ترنجيدن ماهيچه و ضماد آب‌پزش با پيه خوك در نقرس سودمند است . سر : سردرد آورد . و هركس به سردرد مبتلا است از خوردن باقلا زيان بيند . ماده‌اى سبز در اندرون باقلاى مصرى هست كه تلخ‌مزه است اگر آن را بكوبند و با روغن گل مخلوط كنند و در گوش دردمند چكانند درد از بين مىرود . چشم : باقلا را با عسل و شنبليله ضماد كنند و بر چشم نهند از پژمردگى چشم و نقطه سرخ داخل چشم نافع است . باقلا با كندر و گل سورى خشكيده و سفيدهء تخم‌مرغ ضماد شود داروى برآمدگى چشم است و بويژه اگر كرهء چشم برآمده باشد . اندامهاى تنفسى : براى سينه خوب است . داروى خون‌برآوردن و سرفه است . اگر باقلا را با عسل و آرد شنبليله مخلوط كنند آماس گلوى و لوزتين را فرونشاند ، ضمادش براى آماس پستان و پنير شدن شير در پستان داروى خوبى است . اندامان غذا : ديرهضم است زود سرازير مىشود و زود بيرون مىرود . علاوه بر اين سبب انسدادها مىشود . باقلاى ناكنده پوست را در سركه بپزند . منع استفراغ كند . باقلاى هندى مؤثرترين عامل قى كردن است . اندامان دفعى : باقلا را با سركه و آب بپزند و بويژه اگر با پوست باشد داروى اسهال مزمن است . و در مداواى خراش روده مفيد است . و بويژه باقلاى نبطى بيشتر مؤثر است و قاوت آن‌هم همين كنش را دارد . قاوت چنان كه هست يا شوربا شود فرقى نمىكند . ضماد باقلا ورم رگهاى خايه ( انثيين ) را فرونشاند و بويژه اگر با شراب بپزند كمترين مقدار حتى از يك‌سوم درهم كمتر باقلاى هندى تناول شود اسهال آورد . بابلس : بابلس همان گياه است كه آن را خشخاش كركى و كفى ( وبرى و زبدى ) نامند و در اسهال دادن كار يتوع ( شير گياه ) مىكند . مزاج : بسيار گرم و همچون يتوعها مسهل است . بول : گزينش : بهترين نوع بول به منظور استفادهء درمانى بول اشتر عرب است كه خالص است . بول آدميزاد در ميان جانوران تنها از بول خوك خانگى كه اخته كرده باشند بهتر است و گرنه از همه كم‌تأثيرتر است . و بول كهنه از بول تازه مؤثرتر است . و در جميع حالات بول اخته از بول خايه‌دار ناتوانتر است . بول انسان از هر بولى صافتر است . مزاج : چنان كه گويند گرم و خشك است . خاصيت : همه بولها زداينده ( جلادهنده ) هستند . خاكستر تاك را با بول انسان خمير كنند و بر جاى نزيف بگذارند خون قطع شود . سر را با بول شتر شويند شوره و سبوسه از بين مىرود . و بول گاو نر هم همين اثر را دارد . آرايش : در زدودن بهك بسيار مؤثر است . زخم و قرحه : بول الاغ و بول آدمى و بويژه اگر كهنه باشد . داروى قرحه‌هاى سارى ، و قرحه‌هاى تر است و در علاج پوست انداختن و خارش و برص بسيار مفيد است . و بويژه اگر شاش الاغ يا آدمى همراه بورك و آب ترشك باشد مؤثرتر است . دردى بول را در مداواى باد سرخ به كار برند سودمند است و بر گرى مالند علاج است و سعفه - نوعى كچلى - و قرحهء كرم‌زده و قرحهء پا علاجش آن است كه بر آن بشاشند و بگذارند تا خوب مىشود . مفاصل : هر شاش و