أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
502
قانون ( فارسى )
مىكنيم و مىگذاريم ورم كند . هرگاه چنين ورمهائى يا ورمهائى غير از آنها گرد هم آيند ، بويژه اگر در جاهاى خالى باشند ، ممكن است خودبخود بتركند يا اينكه مىتوان آنها را بوسيلهء نضج يا از طريق نضج و شكافتن تركاند . نضج بوسيله چيزى انجام مىگيرد كه همراه گرمى داراى خاصيت بند آوردن و چسبندگى باشد تا بند آوردن و چسبندگى گرما را در ميان گيرند . كسى كه مىخواهد ورم را بوسيله چنين داروهائى به پختگى برساند بايد دقت كند كه : اگر گرماى غريزى ناتوان است و مىبيند كه اندام مورد معالجه رو به تباهى مىرود بايد چسبنده و بند آورنده را از آن بازگيرد ، بازكننده را به كار ببرد ، شكاف عمقى بزند و بعد داروهاى گدازنده و خشككننده را استعمال نمايد . اين بحث را در كتابهاى جزئى بيشتر شرح خواهيم داد . گاهى پيش مىآيد كه ورم عمقى است . در اين حالت حتى اگر بوسيلهء حجامت آتشين ( بادكش ) نيز كه باشد بايد آن را بسوى پوست كشاند . ورمهاى سخت كه مراحل اول را طى كردهاند بايد بوسيلهء مادهء معالجى كه بسيار گرمىبخش و خشكاننده نيست مداوا شوند تا نرم گردند ، چه اگر تحليل به شدت رخ دهد بخش متراكم آن سفت و سخت مىگردد بايد با داروئى كه كمتر گرم و كمتر خشكى بخش است آن را نرم كرد تا تمام اجزاء جرم ورم براى گداختن آمادگى پيدا كند و آنگاه ماده تحليلبرنده را بايد شدت داد . اگر باز بيم آن مىرود كه بعد از تحليل رفتن مقدارى باقى بماند و سفت و سخت گردد ، بايد مجددا به نرم كننده پناه بر دو بقاياى ورم را نيز آمادهء تحليل رفتن كرد و تا موقعى كه آخرين جزء ورم از بين نرفته است همين علاج را كه همان نرم كردن و گدازيدن است تكرار كرد ، چارهء ورمهاى كال و نارسيده مادهء گرمىبخش لطيف است . ورم نفخى ( بادكرده ) نيازمند گرمىبخش لطيف گوهر است كه باد را از بين ببرد و سوراخهاى ريز را گشادى دهد ، زيرا علت ورم بادى از آنجا ناشى مىشود كه منافذ ريز بند آمدهاند و باد متراكم شده است . همچنين جرم مادهاى را كه بخار بادى را پديد مىآورد بايد در نظر داشت . برخى از ورمها قرحهاى هستند مانند قرحهء نمله كه بايد سرد شود و همچنين ورم فلغمونى ( ورم تمامخونى ) كه نبايد مرطوب گردد . حتى اگر ورم به ترى نياز دارد اين قبيل ورمها بايد خشكانده شوند زيرا در اين حالت عارضه بر انگيزه غالب آمده است . عارضهء چرك كردن جوش است و علاج چرك ورم خشكاندن است و ترى براى آن زيان زياد دارد . ورمى كه در بخشهاى درونى بدن باشد بايد بوسيله رگ زدن و اسهال ( تصفيه مزاج ) كاستى يابد . در اين حالت بيمار نبايد بحمام برود و بايد از نوشيدن شراب و فعاليتهاى جسمى و نفسانى - فعاليت نفسانى از قبيل خشم و نظاير آن - زياد و بيش از اندازه خوددارى كند .