اگر ورم به كلى گرم‌مزاج باشد معالجه آن با گيرنده‌هاى بازدارنده است « 323 » . اگر ورم سرد باشد معالجهء آن بايد همراه با چيزى گرمىبخش و قابض باشد مانند گورگياه و اظفار الطيب . هر قدر اين دو ماده بيشتر باشند بند آمدن كمتر مىشود و گدازنده بيشتر نيرومند است تا ورم را به منتهى درجه برساند . آنگاه هر دو دارو را بيك اندازه باهم مخلوط مىكنند « 324 » . وقتى ورم شروع به فرونشستن مىكند فقط گدازنده و سست‌كننده را به كار مىبرند « 325 » . اگر ورم سرد و سست است ، چارهء آن داروهاى چنان گرمى است كه آن را بيشتر از گداختن خشك مىكند . اگر ورم ناشى از عامل بدون سابقه است و امتلاء خلطها در ميان نيست اول بايد آن را بوسيله نرم‌كننده و گدازنده معالجه كرد . چنانچه ورم از عامل سابق باشد و امتلاء خلطها نيز وجود داشته باشد علاج آن نظير علاج ورم اولى است . ليكن اگر اندام ورم كرده محل تجمع مواد زائد اندام اصلى باشد - مانند محل غده‌ها در گردن ، پيرامون گوش‌ها براى مغز ، زير بغل براى قلب ، بيخ ران‌ها براى كبد - به هيچ وجه نبايد بازدارنده « 326 » را به ورم « 327 » نزديك كرد . اين كار نه از اين لحاظ كه بازدارنده علاج اين ورم‌ها نيست انجام مىگيرد ، چه بازدارنده علاج ورم هست ، بلكه از اين حيث كه ما نمىخواهيم ورم را از بين ببريم ليكن مىخواهيم ورم فزونى يابد و مادهء ورمى را هرچه بيشتر به طرف آن بكشانيم . پروائى نداريم كه اندام ورم كرده زيانش بيشتر مىشود ، زيرا اين كار به صلاح اندام اصلى است . وقتى بايد ترس داشته باشيم كه مادهء ورم را كه بازمىداريم به سوى اندام اصلى روى آورد و جبران آن غير ممكن است . اگر اندام كم‌ارزش‌تر زيان ببيند بهتر از آن است كه به اندام باارزش‌تر گزندى برسد . در اين حالت ما حتى بهر وسيله‌اى كه باشد مثلا با حجامت ، با ضمادهاى گرم و تند ، ماده را به سوى اندام كم‌ارزش‌تر هدايت

--> ( 323 ) - نسخه انگليسى : « در معالجه ورم‌هاى حاد بايد قابض نيروبخش سرد به كار برد . ( 324 ) - نسخه انگليسى : « موقعى كه ورم گرم يا سرد براى مدتى طولانى ادامه يابد بايد بجاى قابض به‌تدريج تجزيه‌كننده يا تحليل‌برنده به كار برد و اين عمل را ادامه داد تا ورم به منتهاى شدت خود برسد . آنگاه مقدار دو داروى تجزيه‌كننده و نيروبخش بايد برابر هم باشند » . ( 325 ) - نسخه انگليسى : « هرگاه ورم فرونشست داروهاى تحليل‌برنده و نرم‌كننده بايد به كار برد » . ( 326 ) - در نسخهء انگليسى بجاى داروهاى بازدارنده آمده است : « داروهاى نيروبخش » . ( 327 ) - منظور غده‌هاى لنفاوى در محل‌هاى ذكر شده است .