أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

490

قانون ( فارسى )

بدان كه نيشتر كند بسيار بد و زيان‌آور است ، اين نوع نيشتر در انجام كار كوتاه مىآيد ، ورم مىدهد و آزار مىرساند . هرگاه كه نيشتر مىزنى سعى كن آن را بطور آهسته و با دقت انجام دهى ؛ اين كار نبايد با فشار انگشت همراه باشد ؛ نيشتر را چنان بزن كه سر آن به ميان رگ برسد . اگر به نيشتر فشار وارد كنى ، غالبا نوك آن مىشكند و شكستن آن ناپيداست ؛ آنگاه مىلغزد و رگ را زخمى مىسازد . اگر در نيشتر زدن باز ابرام و اصرار مىورزى ، زيان را بيشتر مىكنى . پس بايد قبل از رگ زدن ، نيشتر را بر پوست بيازمائى كه چگونه در آن فرورود و هرگاه بخواهى دوباره بزنى باز آن را آزمايش كن . نيشتر را چنان بزن كه رگ پر از خون و به حالت بادكرده بوسيله خون درآيد ؛ در اين صورت لغزش و تكان خوردن از جا كمتر است . اگر در يك رگ ، پر شدن بوسيله خون نمايان نشد بند را باز كن ، مجددا محكم‌تر ببند ، چندين گره بزن ، محل رگ را دست بمال ، بر آن فشار بيار ، بالا و پائين كن تا آن را برانگيزى ؛ آنگاه رگ نمايان مىشود . آزمايش را با دو انگشت انجام بده . جائى را كه مىدانى رگ در آن هست با دو انگشت بگير ، گاهى فشار بياور و آنچه در آن هست متوقف گردان ، گاهى فقط يك انگشت بر آن بگذار و با ديگرى خون را بجريان بينداز تا اينكه بوسيلهء انگشت نامتحرك آگاه شوى . در وقت برداشتن آن را ببند و در موقع تهى كردن از آن درگذر . نوك نيشتر بايد مسافتى پيش برود كه بسيار دور نباشد و به شريان يا پى ديگر نخورد . هر قدر رگ باريك‌تر باشد لزوم پرخون شدن آن در نيشتر زدن بيشتر احساس مىشود . نيشتر را با دو انگشت شست و ميانى بگير و انگشت شهادت را به كار نبض‌گيرى بسپار . نيشتر را از وسط بگير . اگر آن را از بالا بگيرى نمىتوانى بر آن مسلط باشى و در كارت تشويش روى مىدهد . اگر رگ به طرفى كنار مىرود آن را ببند و در محل نگاهدار و از طرف ديگر نيز راه رفتن و تكان خوردن را بر آن ببند . چنانچه رگ بهر دو طرف تكان بخورد آن را بدرازا نيشتر مزن . بدان كه بستن و با دست فشار آوردن بايد متناسب با سختى و غلظت پوست و كمى و زيادى گوشت باشد . بند را بايد نزديك رگ ببندى . اگر رگ بعد از بستن پنهان مىشود ، محل آن را علامت‌گذارى كن و سعى كن در موقع بستن از محل علامت‌گذارى شده تكان نخورد ، با اين‌همه خونگيرى را كنار بگذار . اگرنه رگ را پيدا كردى و نه نبض آن را احساس كردى ، بشكاف و آن را پيدا كن . اين حالت بويژه در لاغراندامان پيش مىآيد . اگر لازم باشد قلاب به كار ببر . بستن و سفت كردن در موقع خون گرفتن مانع پر شدن رگ مىگردد . بدان كه كسى كه بر اثر پرخورى زياد عرق مىكند به خونگيرى نياز دارد . بسيار اتفاق مىافتد كه شخص تب‌دارى كه سردرد دارد ، از روى علائم به لزوم رگ زدن در او پى مىبرى ليكن كارش بوسيلهء اسهال طبيعى تسهيل مىگردد ؛ چنين كسى را هرگز رگ نزن .