أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

464

قانون ( فارسى )

اگر حال بيمار بر طبيب مشكل شد بايد قىآورهاى سبك را تجربه كند . اگر اين كار به آسانى انجام شد نبايد واهمه‌اى داشته باشد و مىتواند داروهاى قوى مانند خربق و نظاير آن را استعمال كند . اگر با كسى روبرو شدى كه قى كردنش خوب نيست ولى بايد حتما قى كند ، نخست او را چنان آماده كن كه عادت گيرد ، خوراكش را نرم گردان ، غذايش را چرب و محلول كن ، از ورزش استراحتش ده و بعد به او دوا بخوران « 250 » و قبل از آنكه قى كند ، مخصوصا در حالتى كه بيمار سخت استفراغ باشد ، نوشيدنىهاى چرب و غذاهاى خوب بوى بده ، زيرا ممكن است كه قى نكند و بر مزاج چيره شود كه در اين حالت جايگير شدن مادهء خوب بهتر از جايگير شدن مادهء ناپسند است . « 251 » اگر بعد از آنكه بيمار طعامى را خورد و آن را قى كرد بايد دست از خوراك بردارد تا اينكه بسيار گرسنه‌اش شود . تشنگى وى را با چيزى مانند شربت سيب‌فرونشان . گلاب شيرين و سكنجبين براى وى خوب نيست و دلش را بهم مىزند . غذاى مناسب براى وى جوجهء سرخ كرده ( جوجه‌اى كه بعد از آب‌پز كردن كباب كرده‌اند ) است كه بخورد و بعد از آن سه پيمانه از آن شربت سر بكشد . اگر كسى براى اولين‌بار مادهء ترش‌مزه‌اى را قى مىكند و در نبضش آثار كمى از تب ملاحظه مىشود تا نيمروز نبايد چيزى بخورد و بايد قبل از غذا نيز گلاب گرم بنوشد . كسى كه سودا قى مىكند بايد اسفنجى بر معده‌اش بگذارد و سركه گرم و چيزهاى گرمىبخش بنوشد . خوراك كسى كه قى مىكند بهتر است متنوع باشد . هرگاه غذايش از يك نوع باشد ممكن است معده امساك كند و آن را پس ندهد . بايد بعد از قى مفرط ، گوشت گنجشگ و جوجه‌هاى نورسيده بخورد . استخوان جوجه‌ها را نبايد بخورد ، زيرا استخوان بال مرغ در معده سنگينى مىكند و ديرهضم است . چنانچه بيمار بحمام برود مفيد است . وقتى كسى دواى قى را سر كشيد بايد بدود ، ورزش كند و خسته شود تا قى كند . اين كار بايد در نيمروز ( وقت ظهر ) صورت گيرد . در هنگام قى كردن بايد هر دو چشم را با پارچه‌اى بپوشانند و به‌بندند و شكم را با پارچه فوطه مانند نرمى به ملايمت ببندند . موادى كه قى را تسهيل مىكنند عبارتند از : ترتيزك آبى ، ترب ، ترنج ، پونه كوهى تر و تازه ، پياز ، گندنا

--> ( 250 ) - در نسخه انگليسى علاوه بر غذاى چرب الكل هم ذكر شده است . ( 251 ) - نسخهء انگليسى : « غذائى كه قبل از قى استعمال مىشود بايد از نوع غذاى خوب باشد بويژه اگر احتمال رود كه قى به سختى صورت گيرد ( انجام نشود ) استعمال غذاى خوب بدان جهت است كه اگر عمل قى صورت نگرفت حد اقل در معده غذاى خوبى برجاى مانده باشد » .