در ايجاد اسهال به دارو كمك مىكنند ، به شرطى كه اختصاصات هر دو آنها هم‌آهنگ باشد . تلخى و تندى در تحليل و مزهء گس در فشردن كمك مىكند و ترشى در تكه‌تكه كردن ( تقطيع ) جهت لغزاندن مددكار است ، ليكن نبايد مادهء لغزنده و فشارنده را كه هر دو از حيث نيرو برابرند در يك جا جمع كرد . حالت مطلوب آن است كه يكى زودتر از ديگرى به كار افتد ، مثلا يكى از آن دو دارو ملين باشد و قبل از آنكه نوبت به مادهء فشارنده برسد كار خود را انجام دهد و بعد مادهء فشارنده بيايد و آنچه را كه نرم شده است دفع كند . بقيه را نيز بايد بر همين قياس استعمال كرد . فصل دهم - مسهل‌هائى كه تفصيل آنها به كتاب‌هاى ديگر ( قانون ) احاله مىشود داروهاى مسهل و ملين را چه از نوع نوشيدنى و چه از نوع ماليدنى باشند و مناسب هريك از مراحل عمر هستند مىتوان در كتاب « اقرابادين » يافت . در كتاب « ادويهء مفرده » فوائد هريك از داروهاى ساده ، ساختن آنها و طرز استعمال آنها را مىيابى . داروئى كه به صورت حب درمىآيد موقعى شايستهء تناول است كه بواسطه خشك شدن مانند سنگ سفت نشده باشد و بر اثر ترى و نرمى راه‌بند نباشد و خود را به چيزى نچسباند . بايد حبى را تناول كرد كه تا اندازه‌اى خشك باشد و در زير انگشت آرام گيرد . فصل يازدهم - قى طبيب نبايد اشخاصى از صنف‌هاى زير را حتى المقدور به قى وادارد : 1 - كسانى كه داراى سينه‌تنگى و نفس‌تنگى هستند و براى خونريزى بابصاق « 249 » آمادگى دارند . 2 - كسانى كه گردن باريك دارند و گلوى آنها براى پيدايش ورم آمادگى دارد . 3 - كسانى كه بسيار فربه‌اند و اشخاصى كه معده‌شان ناتوان است . بهتر است چنين افرادى بجاى قى به اسهال توسل جويند . براى لاغراندام‌ها بمناسبت صفراوى بودن مزاج‌شان قى كردن بهتر از اسهال است . 4 - كسانى كه به قى عادت نكرده‌اند و به زحمت مىتوانند اين عمل را انجام دهند ، چنانچه بوسيله داروهاى قوى وادار به قى كردن شوند ، چندان دور نيست كه رگ‌هاى اندام‌هاى تنفسى آنها ترك بردارد و به بيمارى سل گرفتار آيند .

--> ( 249 ) - نسخه انگليسى : « منظور هموپتزى است » .