به حدى دريابد كه به مزاج تر و سرد شايسته مرحلهء عمرش برسد . هرچند در اين حالت سردى و رطوبت از اعتدال مىگذرند و موجب اين تزايد نيز عرضى است ، ليكن براى وى همانند ترى و سردى طبيعى مىشوند . اين را نيز بدان كه گاهى براى به راه آوردن مزاجى بايد آن را با نيروبخشى كه با ضد مزاج مزبور آميخته است معالجه كنيم . مثلا براى نيرو بخشيدن به اندامى ، سركه را با داروهاى گرمىبخش مىآميزيم و يا زعفران را با داروهاى سردىبخش مىآميزيم تا داروها را بقلب برساند . گاهى داروئى بسيار مؤثر در تغيير مزاج ، در راه هدف تلطيف مىگردد و آن‌قدر نمىماند كه سودى برساند . در اين صورت ناچاريم آن را با چيزى بياميزيم كه نگاهش دارد و هرچند آن نگاهدارنده ضد آن باشد چاره‌اى جز اين نداريم . مثلا روغن بلسان را با موم و مشابه آن مىآميزيم كه آن‌قدر در اندام متوقف گردد تا كار خود را انجام دهد . فصل سوم - زمان و چگونگى تخليه حالاتى كه موجب تخليه هستند ده‌تا و بشرح زير مىباشند : 1 - امتلاء ( پر شدن ) 2 - قوت 3 - مزاج 4 - روىآوردهاى ملايم ، مثلا موقعى كه مزاج به اسهال نياز دارد و اسهال را روا نمىداريم ، زيرا اسهال بر اسهال خطرناك است 5 - هيئت و شكل 6 - عمر 7 - فصول سال 8 - حالت هواى محيط زيست 9 - عادت داشتن به تخليه 10 - حرفه . اگر در تمام اين ده حالت ، تخليه بر ضد جهتى باشد كه بايد از آنجا صورت گيرد بايد از آن جلوگيرى كرد . اندام تهى را نبايد گذاشت تخليه انجام دهد . هرگاه يكى از نيروهاى سه‌گانه بر اثر تخليه به ناتوانى گرائيد بايد از تخليه جلوگيرى شود . ليكن ممكن است ناتوان شدن نيرو يا نيروى حركتى را بر ترك تخليه لازم ترجيح دهيم ، مثلا اگر ديديم كه عدم تخليه براى همهء نيروها زيان دربردارد بايد زيان قليل را بر زيان كثير ترجيح دهيم . تخليه براى مزاج گرم و خشك ممنوع است . مزاج سرد و تر شايسته تخليه نيست ، زيرا حرارت در آن معدوم و يا ناتوان است . مزاج گرم و تر جهت تخليه كاملا مجاز است . اما راجع به شكل و هيئت : لاغر بيش از حد و نامتراكم ( متخلخل ) بيش از اندازه نبايد تخليه كند ، چه ممكن است روح و نيرويش از بين برود . از اين روى اگر لاغر اندام ناتوانى را كه در خونش زرداب زياد وجود دارد معالجه مىكنى نبايد بگذارى تخليه كند . چيزى به او بخوران كه در او خون پسنديده مايل به سردى و رطوبت ايجاد كند تا شايد مزاج خلطش خوب شود يا اينكه از اين غذا نيرو گيرد و تخليه را تحمل كند . كسى كه به كم‌خورى