أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
428
قانون ( فارسى )
قطعات ريز كوفته مانند از جگر بريان و نظاير آن داشته باشد و اين قطعات مواد چسبنده پيه و چرپى زياد ، بادام و پيه گاو همراه داشته باشند وقتى يك از آنها را تناول كند مدتى گرسنگى را فراموش مىكند . گفتهاند : اگر كسى باندازهء يك رطل ( 84 مثقال ، تقريبا 420 گرم ) روغن بنفشه را با كمى موم گداخته بياميزد ، چندانكه همانند مرهم شود و آن را بخورد تا دو روز ديگر گرسنگى به وى دست نمىدهد . اگر مسافران ناچار شدند تشنگى را تحمل كنند بايد داروهاى ضد تشنگى را كه در كتاب سوم در مبحث تشنگى ذكر كردهايم ، با خود همراه داشته باشند از آن جمله مخصوصا تخم خرفه را به مقدار سه درهم در سركه بريزند و بنوشند تا تشنگىشان فرونشيند . بايد از غذاهاى تشنگىآور مانند ماهى ، كبر ، مواد شورطعم و شيرينى دورى كنند يا كم بخورند و كم گويند . اگر در جائى آب فراوان نيست ، بايد آب را با سركه بياميزند و كمى از آن بخورند تا تشنگى بر طرف شود . همچنين لعاب تخم قطونا براى رفع تشنگى مفيد است . فصل سوم - دستور براى مسافران فصل گرم و براى محافظت از گرما اگر مسافر به خوبى مراقب خود نباشد بعيد نيست كه ناتوان گردد ، نيروهايش بگدازند و از حركت بازايستند و تشنگى بر او چيره شود و آفتاب بر مغزش تاثير گذارد . پس بايسته است كه مسافر براى حفظ خود از تابش خورشيد سر را خوب بپوشاند و مانع تابش آن بر سينهاش گردد . سينه را بايد با موادى مشابه لعاب تخم قطونا و افشرهء خرفه اندوده كند . مسافرى كه در گرما سفر مىكند بايد كمى قاووت جو ، عصارهء ميوهها و نظير آن را تناول كند ، زيرا سواركارى در گرما و با شكم گرسنه موجب مىشود كه شخص بر اثر تحليل نيرو ناتوان گردد . وقتى اين پيشغذاها را خورد و نوشيد ، بايد آنقدر صبر كند تا سرازير شوند كه مبادا در شكم بهمزده شوند . مسافر بايد روغن گل سورى و بنفشه همراه داشته باشد و ساعت به ساعت سر و پيشانى را با آن اندوده كند . برخى از مسافران همينكه با آب سرد استحمام كردند از آسيبى كه بر اثر گرماى سفر ديدهاند نجات مىيابند و سرحال مىآيند ، ليكن نبايد در اين كار شتاب كنند بلكه بايد مدتى صبر كنند و بتدريج آبتنى كنند . كسانى كه از باد سام مىترسند بهتر است كه بينى و دهن را با عمامه و دهانبند ببندند و اين زحمت را تحمل كنند . بهتر آن است كه قبل از سفر - يا قبل از مواجه شدن با باد سام - پياز و دوغ بخورند - بويژه پيازى را كه يك شبانهروز در دوغ پرورده شده ، يا خيس شده