أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
419
قانون ( فارسى )
همان چاره و برنامه معتدل مزاجان است . اگر از اولين مرحله انتقال يافتند ، چارهء آنها چاره كسانى است كه براى دفع ادرار و تخليهء زهره اقدام مىكنند و مىخواهند از همان راه مواد دفعى يعنى بطريقهء قى و اسهال آنها را دفع كنند . و اگر طبيعت براى تخليهء خلط رهنمون نباشد از طرق نامعلوم ديگرى به آن كمك مىرسد . عمل قى با نوشيدن آب گرم زياد ، آب گرم ساده يا همراه شراب انگور انجامپذير است . تصفيه مزاج بوسيله داروهائى مانند بنفشهء پرورده و تمر هند و شيرخشت و ترنجبين حاصل مىشود . در اشخاص گرممزاج بايد ورزش سبك و غذا داراى كيموس خوب ( سهل الهضم ) باشد . اين اشخاص ممكن است روزانه به سه بار استحمام نياز داشته باشند . چنين كسانى بايد از هر غذائى كه گرمىآور است دورى جويند . اگر بر اثر شستوشوى بعد از غذا دچار كشيدگى و يا بندآمدگى در طرف كبد و شكم نشوند از شستوشوى روى برنگردانند . ليكن اگر چنين حالتى رخ داد علاج آن با بازكنندههائى مانند : افسنطين خيس شده ، دواء الصبر ، انيسون ، بادام تلخ و اسكنجبين است و بايد بعد از غذا خوردن از شستوشو خوددارى كنند و بين هضم طعام اول و شروع وعدهء دوم طعام يعنى بين دو وعدهء غذا مدتى مهلت بدهند . مقصود اين است كه بعد از بيدار شدن از خواب بامداد تا شستوشو مهلتى باشد و بايد همواره خود را با روغن اندوده كنند ، شراب سفيد و رقيق بنوشند و آب سرد براى آنها نافع است . صاحبان مزاج خشك در آغاز كار به همهء اين چارهجوئىها سزاوارترند . دارندگان مزاج گرم و تر از آنجا كه براى تعفن و ريزش مواد به سوى اندامها آمادگى دارند بايد ورزششان بسيار گدازنده و نرم باشد تا گرم نشوند . بايد از حركاتى كه جوشهائى در اخلاط ايجاد مىكنند پرهيز كنند . اكثر كسانى كه در اين حالت مزاجى هستند اگر با ورزش بسيار خونگرفتهاند بايد آن را كنار بگذارند و اگر ورزش مىكنند بهتر است ورزششان بعد از تخليه باشد و قبل از طعام حمام كنند و كوشش كنند كه تمام مواد زائد را كاهش دهند و وقتى بموسم بهار رسيدند رگ زدن و تخليه را براى احتياط فراموش نكنند . فصل دوم - معالجهء سردمزاجان شخص سردمزاجى كه گرمى و ترى مزاجش باهم در اعتدال هستند بايد بوسيله غذاهاى گرم كه از لحاظ رطوبت و خشكى معتدل باشد و با اندودن جسم به روغنهاى گرمى بخش و معجونهاى بزرگ ( كبار ) حرارت بدن را برانگيزد و تخليههاى ويژهء رطوبت و شستوشوهاى عرقدهنده و ورزشهاى مناسب حال انجام دهد .