أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

414

قانون ( فارسى )

برشتهء خوب با عسل بخورند ، در ساعت هفت ، بعد از استحمام چيزى تناول كنند كه شكم را نرم نگهدارد - اين مواد را بعدا ذكر خواهيم كرد - ، بعد نزديك شب خوراك خوب و مغذى بخورند . اگر شخص سالخورده نيرومند باشد كمى بيشتر غذا بخورد . اشخاص پير نبايد هيچ غذاى غليظى را كه سودا و بلغم مىآورد بخورند و همچنين نبايد خوراك تند مزهء خشكىآور نظير آبكامه و ادويه را - مگر به توصيهء طبيب و به قصد مداوا - بخورند . اگر غذاهاى سودائى و بلغم‌آور مانند مواد شورطعم ، بادمجان ، گوشت خشكيده ، گوشت شكار ، گوشت ماهى سفت ، هندوانه و خيار چنبر خوردند و يا اگر غذاهاى خشكىآور نظير آبكامه ، ماهىهاى ريز نمك زده و قهوه ميل كردند بايد با تناول غذاهاى مخالف آنها تداوى شوند و اگر معلوم گرديد كه در آنها مواد زائدى گرد آمده است بايد مواد ملين به كار ببرند . وقتى از مواد دفعى پاك شدند بايد مواد رطوبت‌بخش را غذاى خود سازند . گاهى نيز اتفاق مىافتد كه بايد باز همراه غذاىشان مواد ملين بخورند ، چنان كه بعدا آن را شرح خواهيم داد . شير براى سالخوردگان خوب است به شرطى كه از نوشيدنش لذت ببرند ، بعد از نوشيدن آن در اطراف كبد و يا شكم كشيدگى رخ ندهد ، جسم‌شان به خارش نيفتد و دردى احساس نكنند . شير هم غذاست و هم رطوبت‌بخش . بهترين شير ، شير بز و ماچه خر است . ويژگى شير ماچه خر در آن است كه زياد پنير نمىشود و بويژه اگر بانمك و انگبين باشد بسرعت سرازير ( سهل الهضم است و زود از معده مىگذرد ) مىگردد . چراگاه حيوان شيرده را نيز نبايد از نظر دور داشت . گياهى را كه حيوان مىخورد نبايد گس يا تندمزه يا ترش و يا بسيار شور طعم باشد . گياهان و ميوه‌هائى را كه سالخوردگان بايد تناول كنند ، نظير سلق ، كرفس و اندكى گندنا ( تره ) ، بهتر است كه بوسيله مر خوش‌بو شود و با زيت همراه باشد . اين مواد را بهتر است قبل از غذا بخورند تا به مزاج‌شان لينت دهند . اگر در وعده‌هاى غذا « سير » بخورند و به آن عادت كرده باشند سودمند است . زنجبيل پرورده ( مربا ) براى پيران بد نيست و همچنين اكثر پرورده‌هاى گرم موافق مزاج پيران است ولى به مقدارى كه هضم شوند و حرارت دهند نه به مقدارى كه بدن را خشك گردانند . غذاى پيران بايد رطوبت‌بخش باشد كه هضم و گرمى را به بدن بدهد و بدن بخشگى نگرايد . ميوه‌هائى كه با مزاج پيران موافق است و شكم آنها را نرم مىكند عبارتند از انجير و آلو در تابستان و انجير خشك پخته شده در آب انگبين در فصل زمستان . اين ميوه‌ها بايد قبل از غذا تناول شوند تا معده را نرمى دهند . لبلاب آب‌پز و بو داده و خوش‌بو ( بوسيله مر خوش‌بو شده باشد ) و زيت گرفته و ريشهء بسپايك اگر با شورباى مرغ يا در شورباى سلق و يا در شورباى كلم ( گل‌كلم ) باشد براى پيران سودمند است .