أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

410

قانون ( فارسى )

نارسيده هستند بد نيست غذا و نوشيدنى را با مواد زيره‌اى يا فلفلى همراه سازى . مواد زيره‌اى يا فلفلى چه قبل از غذا و چه بعد از غذا باشند فرقى نمىكند . اگر بيمار قبل از خوابيدن يك قاشق از مواد زيره‌اى يا فلفلى بخورد بجا خواهد بود ، ليكن بايد از مواد پونه‌اى بپرهيزد ، زيرا اين مواد بيش از اندازه گرمى مىآورند . اگر برايت روشن شد كه خلطهاى نارسيده در رگ نيستند ولى در اندام‌هاى اصلى وجود دارند ، بيمار را بامدادان با روغن‌هاى سستىبخش و چسبنده مالش بده و گرمى بخش‌هائى بوى بنوشان تا گرمى آنها به پوست برسد . لازم است بيمار مدت زيادى در آرامش باشد و بعد با آب نيم‌گرم خود را شست‌وشو دهد . آن‌وقت به او مواد پونه‌اى بده و باك نداشته باش . ليكن تناول اين مواد بايد قبل از خوراك و پيش از ورزش باشد . اگر ديدى كه بيمار قبل از خوردن غذا به گوارش‌دهنده‌اى نيازمند است ، مادهء نيرومند مروردهنده‌اى نظير مواد پونه‌اى بوى نخوران . مواد زيره‌اى و فلفلى به مقدار كم جايز و هرچه به ميوهء به ( سفرجل ) منسوب مىشود نيز خوب است . قبل از اينكه اين داروها را بوى بدهى بايد او را معاينه كنى كه حرارت زياد و عرضى در بدن وى نباشد . اندودن جسم با روغن بابونه و روغن شبت و روغن مرزنگوش و نظاير آن براى چنين كسانى بد نيست . روغن خواه تنها باشد و خواه همراه موم باشد بايد آن را با رازيانه تقويت كنى و يا رازيانه را با دوازده برابر حجمش روغن زيتون مخلوط نمائى . اگر بوسيلهء معاينه پى بردى كه خلطها هم در درون رگ‌ها و هم در بيرون آنها هستند نخست به رفع علت بزرگ‌تر بپرداز و دربارهء علت كوچك نيز اهمال نكن . اگر هر دو حالت برابر بودند و بزرگى و كوچكى در بين نبود نخست به آنچه مربوط به هضم است بپرداز و بوسيلهء مواد فلفلى علاجش كن و اگر خواستى كه ادرار بيشتر و قوىتر باشد قارچ اساليون را با انيسون به مقدار برابر بر آن بيفزاى . اگر هم خواستى مىتوانى از مواد پونه‌اى و فلفلى كم كنى و اندكى پونه در آن بريزى و يا پونه را زياد كنى تا سرانجام هرچه در رگ‌هاست هضم و پراكنده شوند و آنگاه سروكارت فقط با خلطهاى بيرونى خواهد افتاد كه بايد دارو را بطور خالص پونه‌اى كنى . همانطور كه دانستى مواد پونه‌اى براى حالت اول ( خلط در داخل رگ ) بد و براى حالت دوم ( خلط در بيرون رگ ) خوب است . ليكن در مورد كسانى كه خلطها هم در اندرون رگ‌ها و هم در بيرون آنها وجود دارد نبايد كارى كنى كه خلطها را بشدت از داخل بخارج و از خارج به سوى داخل بكشاند . پس در اين حالت تا موقعى كه نرم گردانيدن ، قطعه‌قطعه كردن و پخته شدن خلطها صورت نگيرد ، نبايد در دادن قى و ايجاد اسهال آنها شتاب ورزى و بايد بگذارى ورزش كنند . وقتى خستگى