أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

408

قانون ( فارسى )

گاهى ناتوانى يا بيخوابى يا اندوه و يا حالت خشكى بر اثر خشم ( يا عارضه عصبى ) موجب مىشود كه ورزشكار به سوء هضم دچار شود كه در نتيجه نه بوسيلهء استرداد بر طرف مىگردد و نه بوسيلهء ورزش‌هاى ديگر . علاج اين حالت همان ماساژ خشك و سخت و اندودن بدن با روغن ترنجنده و تناول غذاى نم بخش و كم و معتدل در گرمى و سردى و يا كمى گرم است . ترى بيش از حد اعتدال : گاهى انسان درمىيابد كه در اندام‌ها و بويژه در زبانش رطوبت زياد است . اين رطوبت گاهى به حدى مىرسد كه بر كنش اندام‌ها زيان مىرساند . اين حالت ممكن است از افراط در استحمام و زيادى غذا و نوشيدنى و آرامش و عدم حركت و آسودن روى آورد . اگر اين حالت عامل قبلى داشته باشد بايد آن را به طب جزئى حوالت داد و اگر عوامل همانها بودند كه ذكر شد يعنى نوشيدن ، عدم حركت ، استحمام زياد و تر شدن . . ، بايد آن را با ورزش سخت و دشوار و ماساژ زبر و خشك ، بدون اندودن تن بروغن و يا اندودن آن به مقدار كم با روغن گرم‌كننده چاره كرد . خشكى بيش از حد اعتدال : چنانچه بدن به خشكى زياد گرفتار شود بايد آن را از انواع خستگىهاى زبر شمرد و علاجش همان است كه دربارهء خستگىهاى زبرى به كار بسته مىشود . فصل شانزدهم - خستگىهائى كه خودبخود روى مىآورند انواع خستگىهاى اصلى را در سه نوع نام برديم كه عبارتند از قرحه‌اى ، تمددى ، ورمى . اينك طرز علاج هريك از آنها را توضيح مىدهيم : خستگى قرحه‌اى : شخص مبتلا به خستگى قرحه‌اى را ابتدا بايد معاينه كنيم كه آيا عامل خستگى وى خلط ( غير طبيعى ) است ؟ و آيا اين خلط ( غير طبيعى ) در اندرون رگ‌هاست يا بيرون آنها ؟ - اگر خلط در داخل رگ‌ها باشد ادرار بوى تعفن مىدهد . از كيفيت غذاهاى ذكر شده كه مولد مواد زائد هستند نيز به آن پى مىبريم . بايد به اين نكته نيز آگاهى يافت كه آيا در شخص مبتلا عادتا مواد زائد زياد در رگها بوجود مىآيند يا نه ؟ - مقدار مواد زائد زياد است يا كم ؟ - آيا مواد زائد بسرعت از بين مىروند و يا اينكه براى بيرون راندن آنها