تعليم دوم - ورزش : برنامهء مشترك اشخاص بالغ كه مشتمل بر هفده فصل است فصل اول - گفتار عمومى درباره ورزش از آنجا كه اساس تندرستى به ترتيب اهميت بر ورزش و غذا و خواب قرار دارد ، بهتر است اهم را بر مهم ترجيح دهيم و موضوع ورزش را پيش كشيم . و مىگوئيم : ورزش حركتى است تابع اراده . در ورزش ، تنفس بلند و بزرگ و پىدرپى مىآيد . هركس بتواند با اسلوب صحيح و متناسب با اعتدال مزاجش و در وقت و هنگام مناسب ورزش كند از چاره‌جوئى ( پيش‌گيرى ) و تداوى بيمارىهاى مادى و بيمارىهاى مزاجى « 167 » كه در دنبالهء آن مىآيد بىنياز مىگردد . اين بهره‌بردارى از ورزش هنگامى ميسر است كه دستورات ديگر بهداشتى را به كلى مراعات كند . بگذار توضيح بيشترى دهم : همچنانكه خودت مىدانى ، ما مجبوريم غذا بخوريم . و مىدانى كه تندرستى ما با غذائى است كه مناسب مزاج ماست يعنى غذائى كه در كيفيت و كميت معتدل است . تمام قسمت‌هاى غذائى كه ما مىخوريم بدون استثناء كنش غذائى ندارد ، بلكه در هر مرحله از مراحل هضم بخشى از آن به صورت مادهء زائد درمىآيد و طبيعت مىكوشد آن را از بدن دفع كند . ليكن بايد دانست كه طبيعت نمىتواند مواد دفعى را به كلى از بدن براند و حتما بعد از هر هضمى مقدارى از اين مواد زائد باقى مىماند . وقتى اين مقادير اندك زياد شدند و جمع آمدند ، مواد دفعى زياد مىشود و به تن زيان مىرساند . مثلا اگر اين مواد دفعى كه باقى مانده است و جمع شده است متعفن شود ، بيمارىهاى عفونى ببار مىآورد . اگر حالات و كيفيت آنها شدت يافت بدمزاجى روى مىدهد . اگر اين تجمع بيشتر شد ، بيمارىهاى امتلاء - كه قبلا ذكر شد - بوجود مىآيد . و اگر اين مواد زائد خود را به اندامى برسانند ورم حاصل مىشود . بخارهاى اين مواد باقىمانده مزاج گوهر روح را تباه مىگردانند . به اين جهت چاره‌اى جز اين نيست كه آنها را از بدن بيرون برانيم . بيرون راندن اين مواد به چند طريق صورت مىگيرد :

--> ( 167 ) - نسخهء انگليسى : « اختلالات مزاجى و خلطى » .