14 - اگر در مغز كودك ورم گرم كه آن را عطاس مىنامند « 153 » پيدا شد كه ممكن است درد آن بيشتر به چشم و گلو برسد و رنگ صورت زرد شود ، در معالجهء آن بايد كوشيد كه مغز كودك به سردى گرايد و تر شود . داروى اين درد پوسته خيار و كدو ، آب تاجريزى و بويژه افشرهء بقله الحمقاء ( خرفه ) و روغن ورد ( گل سورى ) بهمراه كمى سركه و زردهء تخم‌مرغ با روغن ورد است . هرچه از اين قبيل باشد حال بچه را بهتر مىكند . 15 - اگر در سر كودك آب پيدا شد « 154 » ، چارهء آن را در بيمارهاى سر ذكر كرده‌ايم و اگر چشمهايش ورم « 155 » كرد ، بر آن حضض و شير مىمالند و بعد بوسيلهء جوشاندهء بابونه و آب ريحان كوهى مىشويند . اگر بر اثر گريهء زياد ، لكه سفيدى در چشم پيدا شد ، درمان آن افشرهء تاجريزى است و اگر پلك چشم كودك بر اثر گريه جوش زد و سرخ شد ( گل مژه پيدا كرد ) ، چارهء آن افشره تاجريزى است . 16 - اگر كودك تب‌دار شد ، بايد دايه او را بپوشاند و شربت‌هائى مانند آب انار با اسكنجبين و انگبين ، افشره خيار با كمى كافور و شكر به او بنوشاند . بچه بايد عرق كند و اگر نيشكر تر را بفشريم و افشره آن را بر سر و پاى طفل بنهيم و او را به خوبى بپوشانيم عرق مىكند . 17 - اگر كودك به درد پيچ روده‌اى گرفتار شد و بر خود پيچيد و گريه كرد بايد شكم او را در آب گرم و روغن زياد و شمع اندك پيچيد « 156 » . 18 - اگر كودك بطور پياپى عطسه كرد نشانهء ورم اطراف مغز است « 157 » و علاج آن سرد گردانيدن و اندودن به سردكننده‌هائى چون افشره‌ها و روغن‌هاى سردكننده است و اگر سبب آن ورم نباشد بايد ريحان كوهى را كوبيد و در سوراخ بينى بچه وارد كرد . 19 - اگر در بدن كودك جوش پيدا شد ، ابتدا بايد دانست كه جوش سياه و سر گشوده ( زخم شده ) كشنده ، جوش سفيد سالم‌تر و جوش سرخ بدون خطر است . همانطور كه گفتيم اگر مادهء باز آمده سياه باشد كشنده است تا چه رسد باينكه به صورت جوش درآيد . ممكن است

--> ( 153 ) - نسخهء انگليسى : « نوعى ورم مغز وجود دارد كه عطش ناميده مىشود » ( 154 ) - هيدروسفالوس ، بيمارئى است كه بر اثر جمع شدن بيش از اندازهء مايع مغزى نخاعى كه مقدار آن تا چند ليتر ممكن است برسد بوجود مىآيد . ( 155 ) - منظور ورم ملخمه چشم يا كنژنكتيويت است . ( 156 ) - نسخهء انگليسى : « قولنج به علت خوردن شير به دو اسهال به علت سوء هاضمه بوجود مىآيد . اين عارضه باعث بىتابى ، به خود پيچيدن و گريه شديد طفل مىشود به‌طورىكه او را در حال احتضار قرار مىدهد . در اين حال بايد شكم را فورا با آب گرم ، موم و روغن كمپرس نمود » . ( 157 ) - نسخهء انگليسى : « برخى اوقات نشانهء ورم اطراف مغز است » .