خواب و بيدارى شخص معتدل المزاج معتدل است و حركات اندامها حسب المرام و با سهولت انجام مىگيرد . نيروى فكر و خيال او زياد و قدرت ذاكره‌اش نيرومند است . اخلاق شخص معتدل المزاج حد واسط بين افراط و تفريط است ، يعنى نه زياد جسور است و نه بسيار ترسو ؛ نه زياد خشماگين است و نه بسيار تنبل ؛ نه زياد زيرك و نه بسيار سنگدل ؛ نه زياد هرزه است و نه بسيار باوقار ؛ نه زياد متكبر است و نه بسيار خودكم‌بين ؛ در كنش‌ها بيدريغ و سالم است ، خوب و سريع نمو مىكند و مدت نموش زياد مىپايد ، خواب‌هاى خوش مىبيند ، از بوى خوش و آواز خوش و مجالس شادى و سرور لذت مىبرد . صاحبان مزاج معتدل دوست‌داشتنى ، گشاده‌روى و خوش‌برخورد هستند . در اشتهاى به غذا و نوشيدنى اعتدال دارند ، دستگاه گوارش ، معده ، كبد و رگ‌هاى آنها به خوبى كار مىكند ؛ سراسر وجودشان در اعتدال است ؛ دفع مواد زائد در آنها معتدل است و از مجراى عادى بيرون مىريزد . فصل پنجم - علائم ناقص الخلقه‌ها كسانى كه در سرشت كم و كاستى دارند ازاين‌روست كه مزاج اندام‌هاى آنها بهم شباهت ندارند . ممكن است اندام‌هاى اصلى آنها باهم ناسازگار بوده ، از اعتدال پا بيرون گذاشته باشند يعنى يكى به طرفى و ديگرى به سوى ديگر روى آورده باشد و هريك مزاجى مخالف مزاج ديگرى برگزيده باشد . كسى كه بنيه‌اش ناهنجار است حتى در عقل و فهم نيز قاصر است . نظير مرد تنومند و شكم‌گنده و كوتاه‌انگشت و صاحب سر و صورت مستدير و سر بزرگ يا كوچك و پيشانى پرگوشت و رخسار و گردن و پاى گوشتالو كه گوئى صورتش نيم‌دايره‌اى است . كسى كه آرواره‌هايش بزرگ باشند صورتش نيز بسيار متفاوت مىگردد و اگر سر و پيشانيش مستدير باشد ، صورت بسيار دراز و گردن بسيار ستبر و جنبش چشم‌ها سست باشد ، از چنان اشخاص با چنين صفاتى ، نبايد انتظار كامل بودن داشت فصل ششم - نشانه‌هاى امتلاء امتلاء ( پرشدگى ) بر دو نوع است : امتلاء آوند ، امتلاء قوه . 1 - امتلاء آوند عبارتست از اينكه خلطها و روان‌ها - گرچه به حالت نيك باشند - آن‌قدر زياد مىشوند كه آوندها را پر مىكنند و آوندها بر اثر پر شدن كشيده مىشوند . در اين حالت امكان خطر وجود دارد زيرا ممكن است بر اثر امتلاء آوند اندامى مانند رگ‌ها ،