3 - از شكل ورم مىتوان به نوع بيمارى پى برد : اگر شكل ورم هلالى « 67 » باشد بيمارى در كبد ، اگر دراز باشد بيمارى در ماهيچهء زير ورم است « 68 » . تشخيص بوسيله وضع و حالت : تشخيص از روى حالت يا از جايگاه‌ها ( مواضع ) است و يا از مشاركه‌ها . اگر از جايگاه‌ها باشد آشكار است و اگر از مشاركه‌ها باشد نظير دردى كه در انگشت احساس مىشود ، يا از عوامل پيشين است و يا اينكه ششمين زوج از زوج اعصاب گردن آسيبى ديده است . فصل دوم - علائم بيمارىهاى منفرد و مشترك از آنجا كه برخى از بيماريها فقط از يك اندام شروع مىشود و برخى مشتركا دو اندام را در بر مىگيرد ، مانند بيمارى سر و معده كه باهم پيش مىآيند ، مقتضى است كه مرز بين اين دو نوع بيمارى را تعيين كنيم : مىگوييم : بايد دقت كرد كه كدام يك از بيماريها اول پديد آمده است . آنچه اول ظاهر شده است بايد بيمارى اصلى محسوب شود و بيماريهاى بعدى را بايد بيمارى مشترك منظور داشت . همچنين بايد دقت كرد كه كداميك از اين دو بيمارى بعد از زائل شدن ديگرى مىپايد . بيمارى پايدارتر را بايد بيمارى اصلى و ناپايدارتر را بيمارى مشترك شمرد ، عكس آن را بايد عكس اين دانست . به نظر مىآيد ، بيمارى مشترك كه بعد از بيمارى اولى پديدار شده است با آرامش اولى آرامش مىيابد . شايد اين نظر صحيح نباشد چون ممكن است سبب اصلى بيمارى در آغاز حس نشود و دردى نداشته باشد ولى بعد از آنكه بيمارى كه با آن مشترك است ظاهر شد آن‌وقت زيانش محسوس گردد . در واقع و در حقيقت بيمارى مشترك بعد از اولى آمده است . اگر مرض مشترك و روىآور را با بيمارى اصلى يكى بدانيم و يا فقط روىآور را درك كنيم و اصلى را ناديده بگيريم در اشتباه خواهيم بود . براى پرهيز از اين اشتباه طبيب بايد عالم تشريح باشد و اندام‌هاى مشترك را خوب بشناسد . آسيبى كه بر هريك از اندام‌ها وارد مىشود چه آن اندام حساس باشد و چه غير حساس بايد بر طبيب روشن باشد . وى بايد در بازداشتن سير بيمارى كوشش كند ولى نبايد تا

--> ( 67 ) - در نسخهء انگليسى بجاى « اگر شكل ورم هلالى باشد » ، آمده است : « اگر شكل ورم هلالى و در طرف راست شكم باشد » . ( 68 ) - در نسخهء انگليسى بجاى جملهء « بيمارى در ماهيچه زير ورم است » نوشته شده است : « بيمارى در عضلات شكمى جلو كبد مىباشد » .