أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
230
قانون ( فارسى )
لطيف آنها تحليل رفته است كسانى كه آنها را مىنوشند ممكن است به بيماريهاى طحال ، تنگى مراق ، متوقف گشتن احشاء و شكستگى يا سستى در دست و پا و كتف و گردن دچار گردند . كسى كه اين نوع آب را مىنوشد اشتهاى غذا بر او چيره مىشود ، تشنگى زياد روى مىآورد ، شكم وى بند مىآيد و بدشوارى تخليه مبتلا مىشود و چه بسا به بيمارى استسقاء نيز گرفتار مىگردد ، زيرا مواد آبكى در آنها محبوس مىشود ؛ حتى ممكن است به ذات الريه و ليز خوردن امعاء و طحال مبتلا شود و پاهاى او باريك و كبدش ناتوان گردد . اين مبتلايان بسبب بيمارى طحال كمتر غذا را مىپذيرند . شايد هم بر اثر اين آبها ، ديوانگى و بواسير و شكم فروهشتگى و ورمهاى نرم بويژه در موسم تابستان پيدا شود . زنانى كه اين نوع آب را مىخورند در حالت باردارى و زايمان درد زياد مىكشند و جنينهاى باد كرده مىزايند . باردارى دروغين در آنها زياد ديده مىشود . خردسالان با مصرف اين آب به ادرار بول و بزرگسالان به شكمگندگى و دملهاى ساق دچار مىشوند و اين دملها شفا نمىيابند . در اين اشخاص اشتها زياد ، اسهال دشوار و آن هم با درد و زخم احشاء همراه مىباشد ؛ تب چهارروزه ( ربع ) و در پيران تب سوزنده پيدا مىشود زيرا پيران مزاج و شكم خشك دارند . آب راكد از هر نوع كه باشد براى معده نامساعد است . آبى كه تازه از چشمه مىجوشد مانند آب راكد است و تنها امتيازش نسبت به آن در اين است كه آب چشمه در يكجا زياد نمىماند . آب چشمه تا موقعى كه بجريان نيفتاده است حتما نوعى سنگينى دارد و ممكن است در آب تازه از چشمه آمده خاصيت قبضكنندگى باشد . چنين آبى در درون بسيار زود گرم مىشود و براى اشخاص تبدار و بيماران مراره ناسازگار است ، ليكن در بيماريهائى كه نياز به بندآمدگى يا پخته گشتن مواد هست مطلوب مىباشد . آبى كه با گوهر معدنى آميخته است و يا بسترش معدنى است و آبى كه در آن زالو وجود دارد بسيار نامطلوب است . در برخى از اين آبها فوائدى نيز نهفته است : مثلا آبى كه با گوهر معدنى آميخته است و در آن گوهر آهن چيرگى دارد احشاء را تقويت مىكند و بيمارى ذرب ( اسهال با منشاء معدى ) را متوقف مىسازد ؛ چنين آبى اشتها را برميانگيزد . درباره اين آبها و عوامل همراه آنها بعدا سخن خواهيم گفت . يخ و برف اگر پاكيزه باشند و با نيروى نامطلوب نياميزند وقتى ذوب مىشوند و يا آب را بوسيله آنها از بيرون سرد مىگردانند و يا آنها را در آب مىاندازند زيانى ندارند . آبهاى برفى و يخى در هيچ مرحلهاى باهم تفاوت زيادى ندارند ، ليكن از ساير آبها سنگينترند و براى درد اعصاب مناسب نيستند . آب برف نيز اگر جوشانده شود مطلوب