أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
229
قانون ( فارسى )
اگر كسى موقعى بناچار آب باران متعفن را بنوشد و مواد ترش ( حموضات ) در پى آن بخورد زيانى به دو نمىرسد . آب چاه و قنات در مقايسه با آب سرچشمه نامطلوب بشمار مىرود ، چه اين آب مدتها در دل خاك زندانى بوده است ، با خاكىها آميخته است و مواد متعفن در آن وارد شده است . اين آب بوسيلهء نيروى بازوى انسان و با به كار بردن فن و حيله به بيرون تراويده است . آبى نيست كه داراى نيروى جهش و حركت به طرف سطح زمين باشد . بدترين نوع اين آبها آبى است كه در لولههاى سربى جريانش دادهاند . سرب از نيروى آب مىكاهد و غالبا سبب قرحهء روده مىشود « 47 » . آب نزيز ( آب تراوشى غير چشمه ) بدتر از آب چاه است زيرا معمولا چاهها را لاروبى مىكنند و جوشانى آن را تازه مىگردانند و اين آب در حركت پايدار است و در مخزن خود زياد راكد نيست و مدت زيادى در خلل و فرج زمين نمىماند . ليكن آب نزيز در خلل و فرج زمينهاى گنديده زياد مىماند و با حركت آرام بسطح زمين مىرسد . بيرون آورندهء آن فقط انبوهى آب است و نيروى جرياندهندهء چشمه آن را خارج نكرده است . آب نزيز هميشه از زمينهاى متعفن منشاء مىگيرد . آبهاى برفى و يخى غليظ هستند . آبهاى ميان بيشههاى انبوه بويژه آنهائى كه با هوا تماس دارند نامطلوب و سنگين مىباشند . اين آبها كه در زمستان بر اثر برف سرد مىشوند موجد بلغم مىگردند و در تابستان كه بر اثر حرارت خورشيد گرم و متعفن مىشوند بيمارى مراره را بوجود مىآورند . و از آنجا كه آبهاى غليظ هستند و آميزه خاكى دارند و
--> ( 47 ) - مصرف آبهائى كه از لولههاى سربى مىگذرد مىتواند يك حالت مسموميت مزمن بوجود آورد ، بخصوص در هنگامى كه آب مزبور داراى اسيد كربنيك هم باشد ، زيرا كربنات سرب حاصل شده به مقدار كم نيز در آب محلول است . همچنين بررسى نشان داده است درصورتىكه گلوله سربى به بدن وارد شود مىتواند ايجاد مسموميت با سرب نمايد . از عوارض مهم مسموميت با سرب دردهاى كليكى مىباشد كه به شكل عوارض يك آپانديسيت ظاهر مىشود . بطور كلى در اينجا عوارض دستگاه گوارش به عنوان يكى از مهمترين موارد در مسموميت با سرب ذكر گرديده است . از عوارض مهم مسموميت با سرب دردهاى رودهاى را نيز مىتوان نام برد و در مرحلهء نهائى مسموميت ، اسپاسم عروقى نيز قابل ذكر است كه بر همين پايه اختلالات ، در كليهها بروز مىنمايد و چنين به نظر مىرسد كه همين اسپاسم عروقى مداوم از يك طرف و اثر مزمن سرب از جانب ديگر بر روى مخاط روده ايجاد همان فرحههائى را مىنمايد كه در كتاب قانون از آن نام برده شده است .