عوامل آسمانى : برخى مواقع بسيارى از ستارگان تابان در يك محل جمع مىشوند و با خورشيد گرد هم مىآيند . بر اثر اين تجمع ، گرماى مفرطى بر اجسام مجاور يا مقابل آنها فرود مىآيد . اين تابندگان گاهى از نقطهء مقابل سرها بسيار دور مىشوند و گرما بسيار كاهش مىيابد . دوام توقف اين اجرام حرارت‌بخش در نقطهء مقابل سرها و نزديك شدن آنها به اجسام مقابل ، در تغيير هوا در جهت گرم شدن بوسيله اعتدال اين اجرام تاثير بيشترى دارد . عوامل زمينى : عوامل زمينى بر چند وجه است : عرض جغرافيائى ، بلنديها و پستىهاى زمين ، كوهساران ، دريا ، بادها و خاك . عرض جغرافيائى : در فصل تابستان نقاطى از زمين كه از طرف شمال به مدار راس السرطان و يا از جنوب بمدار راس الجدى نزديك هستند گرمتر از نقاطى مىباشد كه از آن دو مدار دورترند و به خط استوا و به سوى شمال گرايش دارند . بايد نظر كسانى را تاييد كرد كه مىگويند : هر منطقه‌اى كه در زير دايره معدل النهار واقع شده است به اعتدال نزديك است ، زيرا منبع حرارت آسمانى در آنجا فقط اعتدال خورشيد است و بس . اين اعتدال خودبخود زياد تاثيربخش نيست ؛ آنچه در اين اعتدال بسيار موثر است دوام اين حالت اعتدال است « 41 » . به اين جهت مىبينيم كه گرماى بعد از نماز عصر از گرماى نيمروز بيشتر است و اين است كه مىبينيم گرماى تابش خورشيد در آخر برج سرطان ( تيرماه ) و اوايل برج اسد ( مرداد ) شديدتر از موقعى است كه زاويهء تابش بيشترين ميل را دارد . و به همين علت است وقتى كه خورشيد از راس برج سرطان مىگذرد و به جائى مىرسد كه ميل كمترى دارد ، گرمايش شديدتر از زمانى است كه هنوز به راس السرطان نرسيده بود . سرزمينى كه در نقطهء مقابل استوا قرار دارد روزهاى اندكى در برابر خورشيد است و خورشيد بسرعت از آنجا دور مىشود ، زيرا زاويهء ميل در هر دو عقده بيشتر از زاويهء ميل در هر دو منقلب در افزايش است و شايد حركت خورشيد مدت سه يا چهار روز و يا بيشتر اثر محسوسى در دو منقلب نداشته باشد . علاوه بر آن ، خورشيد در سرزمين نزديك به مدار راس السرطان در شمال و مدار راس الجدى

--> ( 41 ) - دوام اعتدال در اين منطقه مربوط به نوع تابش اشعه خورشيد است . اشعه خورشيد در تمام مدت سال در منطقه استوائى بطور عمود مىتابد ، به اين جهت اختلاف فصل در آن وجود ندارد . مدارات عرضى نزديك آن نيز اشعهء خورشيد را با زاويه كمى دريافت مىكنند .