در جنوب بسيار مىماند و حرارت زيادى مىدهد . پس بايد قبول كرد هر سرزمينى كه تمام خطوط عرضى آن به ميل خورشيد نزديك است گرم‌ترين سرزمين است و بعد از آن سرزمينى كه خطوط عرضى آن از نقطهء تمايل دور تر است و اين دورى به سوى دو قطب است و فاصلهء آن در حدود پانزده درجه است گرم مىباشد . در همهء سرزمين آباد گرماى تابش خورشيد در نزديك مدار راس السرطان شديدتر از موقعى است كه خورشيد در خط استواست . در هر سرزمينى كه از مدار راس السرطان دور باشد و دوريش به طرف شمال باشد ، سرما بيشتر است . بايد عرض‌هاى سرزمين مسكونى را بر همين قياس به حساب آورد و در ساير حالات متشابهند . بلندىها و پستىهاى زمين : زمين‌هاى پست همواره گرمتر از بلندىها و بلندىها هميشه سردتر از زمين‌هاى پست مىباشند ، زيرا هوائى كه ما در آن هستيم هر قدر به زمين نزديكتر باشد گرم‌تر است ، چه تابش خورشيد وقتى به زمين نزديك است شديدتر مىباشد و هرچه از سطح زمين دور تر باشد سردتر از جو نزديك سطح زمين است . علت آن را مىتوان در رشته فلسفهء طبيعى جستجو كرد . اگر سرزمين پست دره‌مانند باشد ، تابش را در خود بيشتر نگهميدارد و گرمتر مىشود . كوهساران : اگر كوهسار خود محل سكونت باشد حالت همان بلندىها را دارد كه ذكر شد . اما اگر سرزمين مسكون در نزديكى كوهسار باشد حالت ديگرى دارد كه مىخواهيم در زمينهء آن بحث كنيم و مىگوئيم : كوه از دو طريق بر هوا تاثير مىگذارد : 1 - تابش خورشيد را بازميدارد و يا جلوى آن را مىگيرد و مانع رسيدن آن به نقاط مجاور مىگردد . 2 - جلوى باد را مىگيرد و يا به وزيدن آن كمك مىكند . در مورد تاثير اول : در سرزمين‌هاى مسكونى و حتى در سرزمينهاى شمالى كه در طرف شمال آن ، كوه وجود دارد خورشيد در مدار خود بر آن مىتابد و كوه گرما را به آن سرزمين منعكس مىكند . اگر كوهستان در طرف غربى آن سرزمين باشد باز همان وضع كوه شمالى را دارد و طرف مشرق آزاد است . اگر كوه در شرق منطقه واقع شده باشد گرماى تابشى كمتر از دو حالت قبلى است ، زيرا هرچند خورشيد بر آن كوه مىتابد ولى وقتى از آن دور مىشود ، از حالت تابش خورشيد كه به آن منطقه مىرسد كاسته مىشود . كوه غربى منطقه هم مانند كوه شرقى است ، هرچند خورشيد هر ساعتى به آن نزديكتر مىگردد .