أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
204
قانون ( فارسى )
براى بيماران دق مفرده ( تب لازم ) بدترين فصلهاست زيرا پائيز خشككننده است . پائيز تو گوئى سرپرستى بازماندگان بيمارىهاى تابستان را عهدهدار شده است . بدترين پائيز آن است كه خشك باشد و بهترين پائيز عبارت از پائيزى است كه مرطوب و بارانى باشد . فصل هفتم - كيفيت و اختصاصات سال اگر بعد از زمستان جنوبى ، بهار شمالى آيد و مدت تابستان طولانى باشد و آب فراوان باشد و مواد بهارى به تابستان انتقال يابند ، در پائيز آن سال مرگومير در ميان خردسالان شيوع مىيابد و بيمارى سحج و قرحهء امعاء و تب نوبهء گريبانگير و درازمدت ، زياد روى مىآورد . در زمستان بسيار مرطوب ، زنان حامله كه در فصل بهار بايد بزايند با كمترين سببى به سقط جنين دچار مىشوند و اگر سقط نكنند و بزايند ، مادر ناتوان مىشود و اگر نميرد بيمار مىگردد . در چنين زمستانى رمد و دگرگونى خون و نزلهها كه بويژه پيران را در بر مىگيرند زيادند . پيران بنزل اعصاب گرفتار مىشوند و اگر اين عارضه شديدتر باشد بر مجارى روح هجوم مىآورد ( با انسداد مجارى ) و سبب مرگ آنان مىگردد و آنان ناخودآگاه مىميرند . اگر زمستان سال ، شمالى باشد و بهار بعد از آن پرباران و جنوبى باشد ، در تابستان چنين سالى تبهاى گرم ، رمد ، لينت طبع و دگرگونى خون بسيار مىشود . منشاء بيشتر اين بيماريها نزله و تهاجم بلغم است كه در فصل زمستان در حفرههاى درونى گرد آمده است و گرمى آنها را برانگيخته است . بيماريهاى مذكور بويژه بر اشخاص ترمزاج ، نظير زنان بيشتر عارض مىشوند . در چنين تابستانى عفونت و تبهاى ناشى از آن نيز زياد است و اگر در هنگامى كه ستاره شعرى طلوع مىكند باران ببارد و باد شمال بوزد ، سودمند است و بيماريها از بين مىروند . چنين فصلى براى زنان و كودكان بسيار زيانآور است و بيماران زن و كودك اگر هم نجات يابند ، چون خلطها سوخته و خاكستر گرديده است ، تا فصل بعد بسترى مىمانند و ممكن است در فصل بعد به بيمارى استسقاء ، درد طحال و ناتوانى كبد مبتلا شوند . در چنين فصلى پيران و بدن كسانى كه بايد از سرما پرهيز مىكنند كمتر زيان مىبينند . اگر پائيز سالى ، جنوبى و پربارش و تابستان قبل از آن خشك و شمالى بوده باشد ، بدنها آمادگى پيدا مىكنند كه در زمستان آن سال به سردرد ، سرفه ، صداگرفتگى و بيمارى سل مبتلا شوند ، چه عوامل اين بيماريها اگر در پائيز در بدن متراكم شوند خود را در زمستان آشكار مىسازند .