اوايل پائيز با مزاج پيران تا اندازه‌اى سازگار و اواخر پائيز بسيار ناسازگار است و به پيران سخت آسيب مىرساند . بيماريهاى پائيزى : اين بيماريها عبارتند از : گرى ( جرب ) ، قوابى ( بيمارى است كه پوست بر اثر آن پوسته پوسته مىشود و عوام آن را خراز مىگويند ) ، انواع سرطان ، درد مفاصل ، تب‌هاى مختلط و تب‌هاى ربع . و چنان كه گفتيم سوداء در اين فصل زياد است « 36 » و نيز بسبب زيادى آن طحال بزرگ مىشود « 37 » . در پائيز ادرار به صورت قطره قطره دفع مىشود ، زيرا گرما و سرما مزاج مثانه را تغيير مىدهند . عسر البول ( دشوارى دفع ادرار ) در پائيز زياد روى مىدهد . از آنجا كه در پائيز ، سرما اخلاط رقيق شده را بسوى درون بدن دفع مىكند لغزش امعاء از آن بوجود مىآيد « 38 » . از بيماريهاى ديگر عرق النسا « 39 » است . در پائيز آزار سوزش‌دهنده‌اى ( ذبحه لذاعه ) در مراره بوجود مىآيد در صورتى كه در بهاران ذبحه بلغمى است و اين بدان علت است كه منشاء ذبحهء پائيزى و ذبحهء بهارى خلطى است كه فصل قبل از پائيز آن را برانگيخته است . همچنين در اين فصل بيمارى ايلاوس « 40 » خشك بسيار روى مىدهد و بيماريهاى ريه ، درد پشت و درد رانها كه از فصول قبلى به تابستان و از تابستان به پائيز رسيده‌اند در پائيز ظاهر مىشوند . از آنجا كه در پائيز نيروهاى هاضمه و دفعى ضعيف هستند انواع كرم‌ها در شكم پديد مىآيند . در پائيز و بويژه در پائيز خشك ، آبله شيوع مىيابد و اگر قبل از پائيز خشك ، تابستان بسيار گرم بوده باشد ، چون خلطهاى مرارى فاسد شده‌اند و سودا با آنها درآميخته است ، ديوانگى زياد رخ مىدهد . بدترين فصل براى مسلولين فصل پائيز است . مسلولى كه بيمار شده است و هنوز علائم بيمارى او نمايان نشده است در پائيز بيمارى خود را نمايان مىسازد . همچنين پائيز

--> ( 36 ) - نسخه انگليسى : « بيماريهاى پائيزى عبارتند از اگزما ، كچلى ، سرطان ، درد مفاصل تب‌هاى نامنظم و تب‌هاى چهار روز يك بار ( ربع ) ، كه همچنانكه مذكور افتاد سبب فزونى سودا در اين فصل است » . ( 37 ) - بزرگ شدن طحال در اين فصل بيشتر مربوط به ابتلاء به بيمارى مالاريا است و تب چهار روزهء ذكر شده ، يكى از اقسام تبهاى مالاريائى است . ( 38 ) - نسخه انگليسى : « از آنجا كه سرما اخلاط لطيف را بدرون مىراند روده‌ها شل مىشوند . » ( 39 ) - Sciatica - نورالژى عصب سياتيك . ( 40 ) - ايلاوس ، ايلئوس ( Ileus ) بمناى انسداد روده است .