أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

201

قانون ( فارسى )

زمستان بيشتر از هر فصلى هوا را در خود حبس مىكند و به قطع‌كننده و لطافت‌دهنده نيازمند است . بيماريهاى زمستانى : اكثر بيماريهاى زمستانى ، بلغمى هستند . در زمستان بلغم به حدى افزايش مىيابد كه حتى در « قى » نيز وجود دارد . در اين فصل رنگ ورم‌ها اكثر به سفيدى مىزند و بيماريهاى زكام زياد است . زكام با دگرگون شدن هواى پائيزى شروع مىشود و بعد از آن ذات الجنب ، ذات الريه ، صداگرفتگى ، گلودرد ، پهلودرد ، پشت‌درد ، بيمارى عصبى و سردرد مزمن پديد مىآيند و ممكن است به سكته و صرع هم بكشد . همه اين بيماريها از محبوس شدن و افزايش مواد بلغمى پيدا مىشوند . پيران و پيرسانان از زمستان رنج مىبرند و ميان‌سالان ، از زمستان بهره‌ورند . در زمستان رسوب ادرار بيشتر از موقع تابستان است و مقدار ادرار نيز در اين فصل بيشتر از تابستان مىباشد . تابستان : گرماى تابستان گدازنده است و بسبب تشديد گداز اخلاط و مواد ، نيرو را كاهش مىدهد ، كنش‌هاى طبيعى را كاستى مىبخشد و خون بلغم را كم مىكند . در تابستان زهرهء زرد رو به فزونى است و در آخر تابستان بسبب تحليل رفتن رقيق ( بخش رقيق ) و باقى ماندن و تجمع غليظ ( بخش غليظ ) مرارهء سودا نيز افزايش مىيابد . پيران و پيرسانان در تابستان نيرو مىگيرند . از آنجا كه تابستان خون را تحليل مىبرد رنگ‌ها بزردى مىگرايند . مدت بيمارى در تابستان كوتاه است زيرا اگر نيروى جسمى زياد باشد هوا به يارى آن مىشتابد و آن را در تحليل يارى مىدهد و مادهء بيمارى پخته مىگردد و دفع مىشود . اگر نيروى جسمى ضعيف باشد گرمى هوا آن را ضعيف‌تر مىكند و بدن به سستى مىانجامد و مىافتد و صاحب جسم مىميرد . تابستان گرم و خشك كار بيمار را زودتر يكسره مىكند . تابستان مرطوب برعكس مدت بيمارى را طولانى مىسازد . به همين علت در تابستان مرطوب اكثر قرحه‌ها به خوره مىانجامند . از آنجا كه در تابستان مرطوب ، رطوبتها از بالا به طرف پائين و بويژه از طرف سر بسوى تن سرازير مىشوند ، بيمارى استسقاء ، لغزش امعاء و لينت طبع رخ مىدهد . بيماريهاى گرماى شديد تابستانى : اين بيماريها عبارتند از : تب نوبه ( غب ) ، تب محرقه ، لاغرى جسم ، درد گوش ، رمد . در تابستان بدون باد ، مرض باد سرخ و جوش‌هائى كه متناسب اين فصل هستند بروز مىكنند .