فصل دوم - اعصاب مغز و گذرگاه آن‌ها مغز رستنگاه هفت زوج عصب است به شرح زير : زوج اول « 182 » : اين زوج عصب از انتهاى دو بطن واقع در بخش جلوئى مغز ، در محل عبور دو زائده‌اى كه شبيه نوك پستان است و حس بويائى بوسيلهء آنهاست روئيده است و دو عصب بزرگ و مجوف است . يكى از اين دو عصب از طرف راست شروع مىشود و به طرف چپ مىرود و ديگرى از طرف چپ شروع و به طرف راست روى مىآورد . اين دو عصب بعدا صليب‌وار باهم تقاطع مىيابند و پس از آن فردى كه از طرف راست آمده است به سوى كاسه چشم راست و آنكه از طرف چپ آمده است به كاسه چشم چپ راهى مىگردد . دهانهء اين دو عصب گشاد مىشود تا بتوانند رطوبتى را كه زجاجى مىنامند دربرگيرند . نه جالينوس ، بلكه تشريح‌كنندگان ديگر گفته‌اند كه اين دو عصب بدون هيچ نوع خميدگى بر تقاطع صليبى مىگذرند و گفته شده است كه فراهم آمدن اين تقاطع سه فائده دارد : فائده اول اينكه ، هرگاه مسير روحى را كه به سوى يكى از دو كاسه چشم جريان دارد آسيبى رسيد اين كاسه از ياورى مجراى روح كاسه چشم ديگر كه گرفتار آسيب نشده است محروم نگردد و آسيب چشم ، از محل چشم دور از گزند كمك لازم دريافت كند . مگر نه اين است كه هرگاه يكى از دو چشم بسته شود ، نيروى ديد چشمى كه باز است افزايش مىيابد و همچنين اگر چشمى نيمه‌باز و ديگرى تمام باز بماند ، صفاى چشم باز زيادتر مىگردد ؟ علت اين كار آنست كه اگر چشمى برهم نهاده شود ، روح بينائىدهنده به سوى چشم باز هجوم مىآورد و براى جاى دادن اين روح سوراخ عنبيه خودبخود فراخ‌تر مىگردد . فائده دوم اينكه آن يك زوج عصب كه بهم مىرسند و از هم مىگذرند ، در ضمن تقاطع يكى مىشوند . وقتى تصويرى كه پيش چشم مىآيد و سرانجام به اين مركز تقاطع كه هر دو عصب در آن شريكند مىرسد ، ديد بطور يكسان در هر دو چشم قسمت مىشود و هر دو ديده باهم و در آن واحد تصوير را در يك مرز مشترك مىبينند . علت اينكه اشخاص لوچ يك جسم را دوتا مىپندارند اين است كه يكى از كره‌هاى چشم بالاتر و يا پائين‌تر از محل طبيعى قرار دارد

--> ( 182 ) - زوج اول شامل دو عصب بويائى ( N . olfactory ) و بينائى ( N . optic ) است . عصب بويائى عصبى حسى است كه از مخاط بويائى بينى از طريق تيغهء غربالى استخوان پرويزنى وارد كاسه سر مىشود . عصب بينائى عصبى حسى است كه از بخش عصبى شبكيه چشم شروع مىشود و به داخل كاسه سر مىرود .