أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
121
قانون ( فارسى )
و در اين بالا و پائين بودن ، راستروى به سوى محل تقاطع به هم خورده است و قبل از آنكه هر دو چشم تصوير را از مرز مشترك ببينند ، چون عصب راه خود را كج كرده است ، از مرز ديگرى غير از مرز مشترك مىبينند . فائده سوم اينكه هريك از اين دو عصب در محل تقاطع بر ديگرى تكيه داده است و به اين ترتيب همديگر را استوارى بخشيدهاند و چنانند كه گوئى هر دو عصب در نزديكى كره چشم روئيدهاند . زوج دوم « 183 » : منشاء زوج دوم از هفت زوج عصب ، همان منشاء زوج اول ( درست در عقب زوج اول ) است كه ذكر شد . اين زوج دوم ، از زوج اول دور مىشود و به طرف بيرون تن متوجه مىگردد و از سوراخى كه در گودى كره چشم است بيرون مىرود و بر ماهيچههاى چشم توزيع مىگردد . اين زوج عصب از آنجا كه به منشاء نزديك است و بايسته است كه نرم باشد ، براى اينكه با اين نرمى تاب حركت دادن در او باشد و با توجه به اينكه هيچ كمك و ياورى براى او نيست ، بسيار ستبر آفريده شده است تا تلافى نرمى غريزىاش را بنمايد . منظور از نبودن كمك و ياور اين است كه زوج سوم فقط براى حركت اندام بزرگى چون فك زيرين اختصاص يافته است و خود نيز در كارش به ياورى نيازمند است كه بعدا ذكر خواهيم كرد و نيروى زيادهاى ندارد كه به زوج دوم برساند و او را يارى دهد . زوج سوم « 184 » : منشاء زوج سوم از هفت زوج عصب مغزى ، مرز مشترك بين دو بخش عقبى و جلوئى مغز است . اين زوج عصب در ابتدا به مقدار كم با زوج چهارم درمىآميزد ، بعد از او جدا مىشود و چهار شاخه مىگردد : شاخه اول در محل ورود رگ سبات نفوذ مىكند ( رگ سبات را بعدا ذكر خواهيم كرد ) و از گردن پائين مىآيد ، از حجاب مىگذرد و در احشاء منتشر مىگردد . شاخه دوم از استخوان گيجگاهى سر برمىآورد و بعد از جدا شدن از گيجگاه با يكى از اعصاب ديگر كه از زوج پنجم جدا شده است مىپيوندد ( زوج پنجم را نيز ذكر خواهيم كرد ) .
--> ( 183 ) - زوج دوم در تقسيمبندى جديد زوج سوم به حساب مىآيد و شامل عصب محرك مشترك چشم ( N . oculomotor ) و عصب محرك خارجى چشم ( N . trochlear ) است . عصب محرك مشترك چشم عصبى حركتى و پاراسمپاتيك است و از شكاف فوق كاسه چشمى ( Fissura supra orbitalis ) به كاسه چشم مىرود . عصب محرك خارجى چشم عصبى حركتى است كه از شكاف فوق كاسه چشم عبور مىكند . ( 184 ) - زوج سوم شامل عصب سه شاخه ، قسمت حركتى عصب صورتى و بخشى از عصب پنوموگاستريك است .