أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
88
قانون ( فارسى )
فوقانى آفريده شده است و اين دو ماهيچه در جانب دو ريزشگاه اشك روئيدهاند و در حالت پلك برهم نهادن به صورت يكنواخت ، هريك از طرفى پلك را به سوى پائين مىكشد و از آنجا كه گشودن پلك ، تنها به يك ماهيچه ( بالابرنده پلك فوقانى ) نياز داشت كه از وسط پلك بگذرد و انتهاى وتر را بر كناره پلك بگسترد كه وقتى زه كشيده شد پلك گشاده شود ، ازاينرو يك ماهيچه براى گشودن پلك آفريده شده است كه يكراست به ميانه دو غشاء فرود مىآيد و به جسمى غضروفمانند ( تار سالپليت ) برميخورد كه در زير رستنگاه مژه گسترده شده است و به او مىپيوندد . فصل ششم - تشريح ماهيچههاى گونه گونه داراى دو نوع حركت است ، يكى از دو حركت آن تابع حركت آرواره زيرين است و حركت ديگر با حركت لب مشترك است . در حركتى كه تابع اندام ديگر است ، حركتدهنده ، ماهيچه آن اندام است و در حركتى كه بطور مشترك با لب انجام مىگيرد ، حركت دهنده ماهيچههائى است كه گونه و لب در آنها مشتركند . ماهيچه جنباننده گونه در هرگونه يك ماهيچه پهن است كه بنام ماهيچه گونه ( ماهيچه شيپورى ) ناميده مىشود . هريك از دو ماهيچه گونه از چهار جزء تركيب يافته است ، زيرا تارها از چهار موضع به ماهيچه آمدهاند « 113 - الف » . يكى از اين اجزاء چهارگانه از ترقوه آمده است و انتهاى آن در قسمت پائين به كناره هر دو لب پيوسته است ( عضله خندان ) و با حالت مورب دهان را به سوى پائين مىكشاند . منشاء جزء دوم ( عضله نازك گردن ) از دو سوى جناغ سينه و ترقوه است و تار اين جزء بطور مورب راه مىپيمايد . بخشى كه از سمت راست مىآيد با بخش سمت چپ تقاطع مىيابد و آنگاه به قسمت پائينى كنارهء چپ لب مىچسبد و بخش سمت چپى به بخش پائينى كناره راست مىپيوندد . وقتى اين تار ( عضله حلقوى دهان ) منقبض مىشود ، دهان را تنگ مىكند و در واقع كار آن براى دهان مشابه كار بند كيسه براى كيسه است . منشاء جزء سوم ( عضله نازك گردن ) از كتف و نزديك زائده غرابى است « 113 - ب » و به بالاى بخش ديگرى كه به آن مربوط است ،
--> ( 113 - الف ) - مبداء ماهيچهء شيپورى سطح تنهء فك پائين و انتهاى خلفى زائدهء آلوئومى فك بالا و نيام شيپورى حلقى است و انتهاى آن گوشهء دهان است . ماهيچههاى گونهاى شامل دو ماهيچهء گونهاى بزرگ و كوچك در هر طرف است كه هيچكدام ارتباطى با چنبر ( ترقوه ) ندارند . ماهيچهء خندان كه اكثر قسمتى از ماهيچهء پهن گردن يا ماهيچهء پائينكشنده گوشه دهان است . ( 113 - ب ) - الياف عضلهء خندان از ماهيچهء نازك گردن منشأ مىگيرند و عضلهء نازك گردن خود از نيام عميق بخش سينهاى و عضلهء دالى و نيز از زائدهء اخرومى استخوان كتف منشأ مىگيرد .