أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

80

قانون ( فارسى )

با همديگر پيوسته‌اند و در بين آنها ماده لزج و مرطوبى ( مايع زلالى ) وجود دارد . همه اين استخوان‌ها داراى مفصل هستند كه با زردپىها بهم بسته شده ، محكم گرديده‌اند . مفصل‌ها بوسيله غشاءها باهم در تماس هستند . محتويات اين مفصل‌ها را استخوان‌هاى بسيار ريزى تشكيل مىدهد كه آنها را سمسمانيه « 107 » مىنامند و مفصل‌ها بوسيله همين محتواى خود محكم‌تر و استوارتر شده‌اند . فصل بيست و چهارم - فائده ناخن‌ها آفرينش ناخن‌ها مبتنى بر چهار فائده است : 1 - ناخن‌ها تكيه‌گاهى براى رئوس انگشتان هستند تا در موقع گرفتن اشياء به سستى نگرايند . 2 - انگشتان بوسيله ناخن‌ها مىتوانند اشياء كوچك و ريز را برچينند . 3 - انگشتان عمل زدودن و ستردن و خاراندن را بوسيله ناخن‌ها انجام مىدهند . 4 - در هنگام لزوم مىتوانند جنگ‌افزارى باشند . سه فائده اول راجع است به انسان و فائده چهارم مربوط به جانوران مىباشد . ناخن داراى لبه‌هاى منحنى است تا كمتر آسيب بيند . ناخن از استخوان « 108 - الف » نرم آفريده شده است تا بخش زير آنكه با ناخن در تماس است از گزند دور باشد و خراش و ترك در آن روى ندهد و چون ناخن همواره در معرض سائيدگى و پوسيدگى است ، براى ترميم خود هميشه نمو مىكند . فصل بيست و پنجم - تشريح استخوان‌هاى زهار ( لگن ) در دو طرف راست و چپ استخوان خاجى دو استخوان وجود دارد كه بوسيله مفصل محكمى ( ارتفاق عانه ) بهم پيوسته‌اند . اين دو استخوان براى استخوان‌هاى بالاتر مانند شالوده‌اى هستند و براى استخوان‌هاى پائين‌تر از خود حامل و جابه‌جاكننده‌اند . هريك از دو استخوان نامبرده چهار بخش « 108 - ب » دارد . بخش خارجى آن بنام استخوان تهيگاهى ،

--> ( 107 ) - « Sesamoid » : ( استخوان كنجدى ) توده‌اى استخوانى را گويند كه در نسج وترى تشكيل شده باشد ، مانند استخوان‌هاى كشگك و استخوان نخودى . ليكن بايد توجه داشت كه تمام مفصل‌هاى بين بندهاى انگشتان داراى استخوان‌هاى « سزاموئيد » نيستند . ( 108 - الف ) - مادهء شاخى است نه استخوانى . در متن عربى آمده است : خلقت من عظام لينه . ( 108 - ب ) - از سه قطعه استخوان بهم‌چسبيده ، بنام حرقفى ، ورك و عانه تشكيل شده است و حقه در وسط محل برخورد اين سه استخوان تشكيل مىگردد .