أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
81
قانون ( فارسى )
بخش جلوئى بنام استخوان زهار ، استخوان عقبى بنام استخوان سرين ( ورك ) و بخشى كه در طرف زيرين و رو به داخل تن است بنام حقه ران ناميده مىشود . استخوان اخير داراى حفرهاى است كه انتهاى برجسته و محدب استخوان ران در آن جاى مىگيرد . اندامهائى مانند مثانه و زهدان و كيسههاى منوى ( در نرينهها ) و نشيمنگاه و مقعد بر اين استخوان حقه ران قرار دارند . فصل بيست و ششم - گفتار مختصرى درباره فوائد پاها خلاصه گفتار درباره پا اين است كه اين عضو دو فايده دارد : نخست استوارى و راست ماندن بدن كه مربوط به پاهاست . دوم جابجا شدن و حركت در جهت افقى ، بالا و پائين كه بوسيله ران ميسر مىشود . اگر قدم ( پا ) آسيب ببيند پايدارى و راست رفتن با اشكال روبرو مىشود . اگر يكى از پاها آسيب بيند و ديگرى سالم بماند ، شايد تا اندازهاى بتوان بوسيله پاى سالم از جائى بجاى ديگر انتقال يافت . اگر ماهيچههاى ران و ساق آسيب ببينند پايدارى آسان است و ليكن انتقال به دشوارى مىانجامد . فصل بيست و هفتم - تشريح استخوان ران ران نخستين استخوان پا و بزرگترين استخوان بدن است ، زيرا كه اين استخوان حامل استخوانهاى بالاتر و جابهجاكننده و انتقالدهنده استخوانهاى پائينتر از خود مىباشد . انتهاى فوقانى استخوان ران گرد است و در حفره استخوان لگن ( حفره حقهاى استخوان خاصره ) جاى گرفته است . استخوان ران در طرف خارج داراى كوژى و به طرف داخل و عقب گود و كاسهاى است . اگر استخوان ران راست مىايستاد و در برابر حفره استخوان لگن قرار داشت نوعى كجى در آن بوجود مىآمد - همچنانكه در كسانى كه بر اين سرشت هستند مشاهده مىشود - ماهيچههاى بزرگ و عصب و رگها را به خوبى نگهدارى نمىكرد و از تماميت ران ، درستى و راست ايستادن حاصل نمىشد و نشستن به خوبى انجام نمىگرفت . و اگر به سوى داخل برگشتگى نداشت ، كجى به صورت ديگرى رخ مىداد و در اين حالت قوام و بسط آن به سوى داخل ممكن نبود و از داخل به سوى ديگر خم نمىشد و اعتدال قامت از بين مىرفت . در انتهاى پائين استخوان ران دو برجستگى وجود دارد كه در تشكيل مفصل زانو شركت مىكنند . در اينجا ابتدا ساق پا را شرح مىدهيم و بعد به بحث مفصل برمىگرديم . فصل بيست و هشتم - تشريح استخوان ساق ساق پا نيز همانند ساعد از دو استخوان تركيب يافته است . يكى از آنها كه در امتداد تن است بزرگتر و درازتر و بنام درشتنى ( قصبه بزرگ ) و ديگرى كوتاهتر و كوچكتر از اولى است و كاملا به ران نمىرسد ولى در طرف پائين به همان جا كه اولى رسيده است وصل مىشود