أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
76
قانون ( فارسى )
فصل نوزدهم - تشريح ساعد ساعد در طول خود از دو استخوان بهمچسبيده بنام استخوانهاى زند تركيب شده است . استخوان بالائى كه در ادامه انگشت شست مىآيد باريكتر است و زند زبرين ناميده مىشود . استخوان پائين ستبرتر از زند زبرين است و ستبرى آن از اين است كه بتواند چيزى را حمل كند و آن را زند زيرين مىنامند . عمل زند زبرين آن است كه ساعد را پيچش و گسترش دهد و زند زيرين بازو بسته شدن ساعد را تامين مىكند . هر دو استخوان زند داراى بخش ميانى باريك هستند ، زيرا ماهيچههاى متراكم و ستبر اين بخش را از گرانبارى ستبرى بىنياز گردانيدهاند . ليكن متراكم بودن دو راس آنها براى آن است كه مفصلها كه بدون گوشت و ماهيچه هستند در هنگام حركت از بهمسائيدگى و اصطكاك در امان باشند . براى اين حفاظت بايد زردپىهاى زيادى بر آنان جاى گيرد . زند زبرين انحنا دارد و مثل اين است كه از طرف داخل به سمت خارج پيچيدگى پيدا كرده است و اين بدان منظور است كه پيچيدن ساعد را تسهيل كند . زند زيرين مستقيم و بدون انحناست و اين حالت براى باز و بسته شدن مساعدتر است . فصل بيستم - تشريح مفصل آرنج از مجموعهء مفصل زند زبرين و زند زيرين با بازو ، مفصل آرنج بوجود آمده است . در انتهاى زند زبرين يك فرورفتگى وجود دارد كه بخش برجسته انتهاى خارجى بازو در آن جاى مىگيرد و با آن مفصل مىشود . با چرخش برآمدگى بازو در فرورفتگى زند زبرين عمل باز شدن و پيچش انجام مىگيرد . ليكن زند زيرين داراى دو زائده ( آرنجى و منقارى ) است « 103 » و در بين اين دو زائده يك بريدگى به شكل حرف C وجود دارد . اين بريدگى سطح محدبى بوجود آورده است تا در بريدگى واقع در طرف بازو كه داراى گودى دايرهاى ( قرقره استخوان بازو ) است جاى گيرد . با قرار گرفتن بريدگى بين دو زائده زند زبرين در بريدگى طرف بازو ، مفصل آرنج شكل مىگيرد . هرگاه بخش بريده با بخش بريده ديگر به طرف عقب و پائين حركت كند دست گسترده مىشود و هرگاه بريدگى ديواره از آن گودى كه برآمدگى را در خود جاى داده است جلوگيرى كند مانع حركت مىشود و از گسترده شدن بيشتر دست جلوگيرى مىكند و در اين حالت بازو و ساعد راست مىايستند . هرگاه يكى از بريدگىها نسبت به ديگرى
--> ( 103 ) - Proc . Coronoideus , Proc . Olecrani