أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
77
قانون ( فارسى )
به طرف جلو و بالا حركت كند ، حالت تا شدن براى ساعد پيش مىآيد و ساعد از طرف داخل بدن و از طرف جلو با بازو تماس مىيابد . دو سر دو استخوان زند زبرين و زيرين در پائين بهم مىرسند و يكى مىشوند و گودى فراخى تشكيل مىدهند كه قسمت بيشتر آن در زند زبرين « 104 » ايجاد مىشود . بقيه اين سطح مشترك كوژ و صاف است تا از دسترس آسيب در امان باشد در عقب گودى زند زبرين زائدهاى طولى ( زائده نيزهاى ) وجود دارد كه درباره آن بحث خواهيم كرد . فصل بيست و يكم - تشريح مچ مچ از مجموع چند استخوان تشكيل شده است تا اگر آسيبى به آن وارد آيد همه آن را در بر نگيرد . مچ دارى هفت استخوان است و استخوان ديگرى نيز به آن افزود همىشود . هفت استخوان مچ در دو رديف قرار دارند . رديفى كه بلافاصله بعد از ساعد قرار مىگيرد بايسته بود كه باريكتر از رديف ديگر باشد ، به اين جهت اين رديف داراى سه استخوان و رديف دوم متشكل از چهار استخوان است ، چه استخوانهاى رديف دوم با استخوانهاى كف دست و انگشتان مجاورت دارد و بايستى پهناى بيشتر داشته باشد . راس سه استخوان رديف اول كه به طرف ساعد است باريكتر و مجتمعتر و پيوستهتر است و رئوس ديگر آنها پهنتر و كمپيوستهتر مىباشد . استخوان هشتم براى قوام بخشيدن به دو رديف مچ نيست ، بلكه براى حفاظت پىهائى است كه از كف دست مىآيند . اين سه رديف يعنى رديف سه استخوانى و رديف چهار استخوانى و استخوان هشتم ( استخوان نخودى ) همه به هم نزديك مىشوند و در فرورفتگى مربوط به سر استخوانهاى زند - همانطور كه ذكر كرديم - قرار مىگيرند و بر اثر اين گردهمآئى ، مفصل بازو بسته شدن بوجود مىآيد . زائده نامبرده در زند زيرين ( زائده نيزهاى ) در گودى محل بهم رسيدن استخوانهاى مچ فرومىرود و مفصل « 105 » پيچ خوردن و گسترده شدن را به وجود مىآورد . فصل بيست و دوم - تشريح شانه كف ( استخوانهاى كف دست ) كف دست نيز داراى چند استخوان است كه هرگاه به يكى آسيبى رسيد ، بقيه در امان باشند و دست بتواند انحنائى داشته باشد كه اجسام مستدير را در بر گيرد و مواد مايع را در خود
--> ( 104 ) - در متن عربى « زند الاسفل » به معناى زند زيرين آمده است كه صحيح آن « زند زيرين » است . ( 105 ) - زائدهء نيزهاى زند زيرين زائدهء مفصلى نيست . سطح مفصلى مثلثى ، مفصل زندهاى زبرين و زيرين و رباط ميانى مچ دست به آن مىچسبند .