ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
790
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
و بدانك آخر حركت انبساط تمام بديد بوذ « 1 » و اول حركت انقباض مر استاذان را بديذ بوذ و اين سكون الخارج تمام بديذ آيذ ، باز « 2 » آخر حركت انقباض بحس بديذ نبوذ و اول حركت انبساط بحس بديذ نبوذ و آن سكون الداخل بديذ نيايذ زمان او محض « 3 » و دانستن اين با فايدهء بسيار نيست « 4 » . و جن اين شرايين بوقت حركت انبساط و حركت انقباض بنيرو جهد جنانك اكر انكشت بر رك بفشارى رك از حركت باز نهايستذ و به زير انكشتان بكدرذ اين را قوى خوانند ، و كر جنان بوذ كه اكر « 5 » اندكى انكشت برك « 6 » باز ايذ از حركت بايستد « 7 » اين را ضعيف خوانند ، و كر جنان بوذ كه « 8 » ميانه بوذ اندرين دو حال ( f . 633 ) معتدل بين الضعيف و القوى خوانند ، و به زير اين جنس بيست و هفت نوع بوذ و ترا ان مقدار بس بوذ كى بدانى [ كه ] « 9 » قوى كدام بوذ و ضعيف كدام « 10 » و معتدل بينهما كدام « 10 » . و اين شرايين كه « 11 » همى حركت كنند اكر به زير انكشت صلب آيند « 11 » جن زه كمان آن را صلب كويند ، و كر نرم « 12 » آيند جن روذكانى « 12 » كوسبند كى به دو باذ اندر دميده بوذ ان را ليّن خوانند ، و كر « 13 » اين حال ميانه بوذ ان « 14 » را معتدل خوانند ، و به زير اين جنس نيز بيست و هفت نوع بوذ و ترا آن بس بوذ كه « 15 » ليّن بدانى و صلب و معتدل ميان هر دو « 15 » . و بميان شرايين هم خون بوذ و هم باذ ، جن پر بوند اين شرايين
--> ( 1 ) - ف : پديذ نبوذ ( 2 ) - ف : افزوده . چن ( 3 ) - ب ه : ظ . بحس ( 4 ) - ف : بسيارست ( 5 ) - ف : « اكر » ندارد ( 6 ) - ف : بر رك ( 7 ) - ف : بيستد ( 8 ) - ف : « جنان بوذ كه » ندارد ( 9 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . ( 10 ) - ف : افزوده . بوذ ( 11 - 11 ) - ف : حركت همىكنذ اكر به زير انكشت پديذ آيذ ( 12 - 12 ) - ف : ايذ چن روذهء ( 13 ) - ف : و اكر ( 14 ) - ف : اين ( 15 - 15 ) - ف : اين بدانى و صلب بدانى و معتدل ميان هر دو بدانى