ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

765

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

بدان بذى بوذ كى هم اندر روز نخستين روى باريك كند و لرزه‌اى آيذ صعب جنانك به آتش برنشيند لرزه ننشيند و باز تب بيرون آيذ « 1 » ، و بدين تب اندر غشى افتد و بوذ « 2 » كى بدين تب اندر هلاك شوند ، و جن از غشى باز به هوش « 3 » آيند با شتاب بوند و با سوزش بسيار و باز عرق آيد و از نوبه بيرون ايند ديكر روز سلامت بوذ و سديكر روز تب آيذ با لرزه و غشى افتد و تن لاغر كردذ و نبض ضعيف شوذ بغايت ، و بدان بذى بوذ اين تب كبهفته نرساند ، و سبب اين تب تنكى صفرا بوذ كى از قبل آن تنكى بدل راه يابد و مزاج دل بگرداند مفاجا و غشى افتد ، بر كردار زهر مار و زهر « 4 » كزدم كه زوذ بدل رسذ و نكايت كند مر دل را از قبل « 5 » رقّت آن خلط جو « 5 » اين دو زهر « 6 » هر جند يكى كرم است و يكى سرد « 7 » ، و اين « 8 » تب ان مردمان را افتذ « 9 » كه مزاج ايشان بغايت كرمى بوذ و خشكى . جون تو اين حال بينى « 10 » زوذ بكشكاب [ و اب نار مشغول كرد و روغن باذام و هواى خوش و جاى موافق خوابان ايشان را ] « 11 » ( f . 613 ) و بيراهن ايشان را « 12 » بكلاب و كافور و صندل تر كن و خوش‌بوى « 13 » كن و بوشان « 13 » ايشان را بجنين جامها خوش‌بوى ، و بيش ايشان هم ازين جيزها بنه تا آن بوى بايشان همىرسذ ، و هر ساعتى سكنكبين و آب نار ترش و روغن باذام بيخ سرد كرده « 14 » تا بخورند « 15 » و مغز نان حوارى با آب نار تر كرده بده تا ازو بخورند بيوسته و هم‌جنين آب ميوهاء ترش قابض ، و بكوى تا دايم آب سرد

--> ( 1 ) - ب ه : كرم ( 2 ) - ب ه : بس از لرزه تب كرم ايد ( 3 ) - ف : هوش ( 4 ) - ف : « زهر » ندارد ( 5 - 5 ) - ف : تكاثف ان خلط م : ان تنكى خلط صفراو ( 6 ) - ب ه : بود ( 7 ) - ب ه : بخاصيت اين‌جنين كنند ( 8 ) - ف : و ان ( 9 ) - ف : فتذ ( 10 ) - ف : ببينى ( 11 ) - از « ف » افزوده شد . در اصل ( نسخهء عكسى ) يك سطر خوانده نمىشود . ( 12 ) - ف : « ايشان را » ندارد ( 13 - 13 ) - ف : و ( 14 ) - ب ه : بر . . . م : مر ايشان را بده ( 15 ) - ف : بخورذ