ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

717

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

بترسند [ بل كه بعضى از بجشكان نيز بترسند ] « 1 » ، و كر بدان بيمارى « 2 » نوبه بوذه بوذ نوبه « 3 » بيشتر آيذ و صعب‌تر و هول‌تر آيذ ، و كر بيمارى مطبقه بوذ اعراض وى قوىتر كردذ و هول‌تر شوذ و بيمار بىهوش كردذ و سدر افتد و دوار ، و آغازذ اندر جستن ( f . 572 ) بجامه ، وز « 4 » جاى بجاى بكردذ و دمش تنك شوذ و درد سر كيرذ « 5 » و كردن درد خيزذ « 5 » و منش بكردذ و شتاب كند و روى سرخ كردذ « 6 » و بيش جشم خيالات سرخ و زرد و سياه بيند وز « 4 » جشم بىخواست او آب دوذ و لب زيرين « 7 » بلرزذ « 7 » و درد معده خيزذ و شكم و ناف و زير ناف درد خيزذ و بشت را لرزه كيرذ و به بول كردن قضيب بسوزذ و تشنكى صعب بوذ و غايط بكيرذ و انجذاب افتد مر بوست شكم را و بهلو را برسو ، و جو اين بيمارى تيز « 8 » بوذ اين اعراض زود بديد آيذ وز « 4 » روزها اول بود جنانك بقراط كفت : اذا كان المرض فى الغاية القصوى من الحدة فان الاوجاع التى فى غاية « 9 » القصوى ياتيه بديا . بارسى جنان بوذ « 10 » : جن بيمارى سخت تيز بود اين اعراض هائل به اول بيمارى بديد آيذ و به مقدار تيزى بيمارى و ضعف بيمارى « 11 » زودتر و ديرتر « 11 » بديد آيذ . و اكنون مشغول شوم « 12 » بدان علامات كى استفراغ افتذ و كدام خلط را افتذ و « 13 » بقى افتد يا باسهال يا برعاف و كدام روز ايذ و نيك بود يا بد ، جن اين علامات باحورى بديذ آيذ ببايذ نكريدن بنوع بيمارى كه خونى بوذ يا صفرائى يا آميخته بوذ از هر دو « 14 » .

--> ( 1 ) - از « ف » افزوده شد . ب ه : و بل كه بعضى از بجشكان هم بترسند . در اصل : افزوده . نيز ( 3 - 2 ) - ف : نوبت بوذه بوذ ( 4 ) - ف : و از ( 5 - 5 ) - ف : ندارد ( 6 ) - ف : سرخ كند ( 7 - 7 ) - ف : برزذ . ب ه : بركردد ، خ ( 8 ) - ف : « تيز » ندارد ( 9 ) - ف : فى الغاية ( 10 ) - ف : افزوده . كه ( 11 - 11 ) - ف : زوذ بزوذتر ( 12 ) - ف : مشغول كردم ( 13 ) - ف : « و » ندارد ( 14 ) - ف : افزوده . و