ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
699
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
را نبوذ رسوب ، و نضج ايشان بلون و بقوام بديذ آيذ . اينك آن مقدار « 1 » كتبها را « 1 » به كار آيذ از حال بول اينست و من اآن باقى « 2 » كبماندست بجاى ديكر ازين كتاب ياذ كنم « 2 » . و باز بذات الرّيه و ذات الجنب « 3 » دلايل نضج ببصاق بوذ و به دو بديد آيذ « 4 » ، تا آن وقت كه بدين بيماريها هيج بصاق « 5 » بديذ نبوذ اندر ابتدا بيمارى بوذ « 5 » باز جن بديد آيذ و لكن تنك بوذ و اندكى بوذ و بدشوارى برآيذ اكنون آغاز كرد نضج را ، باز جن برآيذ جيزى سطبر و آسان و برنك سبيد اكنون تمام شد نضج « 6 » و خاصه كه تب كمتر كردذ « 6 » ، و مر نفث را نيز ( f . 557 ) الوان بوذ « 7 » ، از همه « 7 » بهتر سبيد بوذ باز سرخ ، فامّا « 8 » زرد و سبز « 8 » و كمد « 9 » و سياه هر جند زوذ برآيذ و آسان آن عفونات بوند « 10 » نه بصاق و بريم باز كردذ خاصه « 11 » كو « 12 » كنده بوذ يا لزج « 13 » مثال اين به بول سياه ماند . اكنون بديذ آمذ كنفث « 14 » نضيج اعنى بخته « 14 » آن بوذ كه بسيار برآيذ و آسان ، و سطبر كشته بوذ « 15 » از بس آنك تنك بوذه بوذ « 15 » ، يا معتدل شوذ از بس آنك غليظ « 16 » بوذ ، و كر « 17 » زرد بوذ يا سرخ سبيذ كردذ و لزج نبوذ و محبّب نبوذ . باز براز نضيج آن بوذ كه نرم بوذ و بيوسته بوذ و با رنك بوذ زرد و سخت زرد نبوذ و بوقت عادت بيايذ و نشكنجد و نسوزد مقعد را « 18 » ، وز ان مقدار كه بخورذ كمتر بوذ « 19 » و سخت كنده نبوذ « 18 » و بىكند نبوذ و بوقت آمدن
--> ( 1 - 1 ) - ف : كه مر تبها را ( 2 - 2 ) - ف : كه ماندست ياذ كنم جاى ديكر ازين كتاب . ب ه : افزوده . ان شاء اللّه عز و جل ( 3 ) - ف : بذات الجنب ( 4 ) - ف : افزوده . و ( 5 - 5 ) - ف : اندر ابتدا بيمارى نبوذ ( 6 - 6 ) - ف : بخاصه كه تب كمتر شذ ( 7 - 7 ) - ف : ان ( 8 - 8 ) - ف : سبز و زرد ( 9 ) - ب ه : و كبود ( 10 ) - ف : بوذ ( 13 - 11 ) - ب ه : جون كنده بود و لزج ( 12 ) - ف : كه او . در « ب ه » « كو » به « جون » اصلاح شده است ( 14 - 14 ) - ف : نصج اعنى كه پخته ( 15 - 15 ) - ف : و از پس انك تنك شذه بوذ ( 16 ) - ب ه : افزوده . بوده ( 17 ) - ف : و اكر ( 18 - 18 ) - ف : و از ان مقدار كه بخورذ كمتر بوذ . . . سخت نبود ( 19 ) - ب ه : و بيشتر نبود