ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
691
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
از ان دو نوع ديكر « 1 » علاج به خون بركرفتن « 2 » [ محتاجتر ] بوذ ، وز « 3 » بس خون بركرفتن بتلطيف و غذا كمتر خوردن و كشكاب و آب نار به كار داشتن و شكم نرم كردن ، و كر آماس نهبوذ اندر معده يا اندر جكر « 4 » آب « 5 » خورد بسيار جنانك كبوذ كردذ ، جه بسيار كس بدين علاج برستند ، و جالينوس « 6 » كفتست جندان خون بر بايد كرفتن « 6 » كه غشى افتذ كى بدين غشى تن سرد كردد و جنان بود كتب را كلو بريده بوى بدين خون بركرفتن ، و بود كه بدين تب دم فرو كيرذ و حالى افتد « 7 » مانندهء ربو بخاصه آن وقت كه بخواب اندر بوند « 8 » تا « 8 » از خواب برجهند مانندهء بىهوش دم كوتاه كشته ، و سبب اين بخارهاى كرم بوذ كبناحيت « 9 » دل « 9 » كرد ايذ و دم زدن را كوتاه كند ، و آنكاه اين تب را حمّى ربويّه خوانند ، و بود كه التهاب بسيار بوذ و خفقان افتذ « 10 » و تب برين حال بمانذ دو روز يا سه روز و هيججيز خنك سوذ ندارذ و خفقان بيوسته كردذ انكاه « 11 » هيج « 11 » حيله نبوذ مكر يخ اب خوردن دايم تا كبوذ كردذ و تب سرد شوذ ، جى اكر آب سرد نخورذ غشى افتد و خون كشايذ از شكافتن رك شريان يا از ركى ديكر از سر يا از « 12 » حجاب « 12 » يا از اجواف و بدين « 13 » سبب هلاك شوذ ، بايذ تا مضرّت آب سرد بردارى و نترسى جه بيش از ان نبوذ كه تب بلغمى كردذ يا آماس صلب كردذ آنكاه علاج « 14 » بتوانى كردن اكنون بارى « 15 » از هلاك برهد ، و آنكه بسكنكبين و كلنكبين و قرص كل علاج بايذ كردن
--> ( 2 - 1 ) - م : به خون برداشتن محتاجتر بوذ و همه را اينجا اعتماد به خون بركرفتن بوذ . ( 2 ) - از « ب ه » افزوده شد ( 3 ) - ف : و از ( 4 ) - ب ه : ظ . يا اندر دماغ يخاب سرد خورد و يخاب بسيار ( 5 ) - ف : افزوده . خنك ( 6 - 6 ) - ف : كفته است بايذ كه چندان خون بركيرذ ( 7 ) - ف : بوذ ( 8 - 8 ) - « ف » و « م » : يا ( 9 - 9 ) - ف : سينه ( 10 ) - ف : ايذ ( 11 - 11 ) - ف : هم ( 12 - 12 ) - ف : حجامت ( 13 ) - ف : بذان ( 14 ) - ب ه : ان بود و . . . ( 15 ) - ب ه : بيمار