ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
602
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
صندل سرخ و سبيد و كلاب و كافور و آب كشنيز تر و حضض و شياف ماميثا و بوبل « 1 » و صبر و آنج بدين مانذ ، و صفرائى را بسركا و روغن كل و ارد كشك و اسبغول و خاصه اسبغول و سركا و كلاب و آب خيار و خيار بادرنك و كدو و بابرك « 2 » عصا الراعى و كل ارمنى و كافور و صندل ، اين بدان كنى تا آماس كم كردذ « 3 » جون آماس كم شد « 4 » اكنون با اين جيزهاء قابض جيزها محلل يار كنى تا هر دو كونه فعل خويش « 5 » بكنند ، و مر صفراوى « 5 » را حاجت نيايذ بمحلّل جه وى تنك بوذ ، باز خونى را بمحلل حاجت آيذ به مقدار سطبرى خون وى ، و كار آماس خونى از سه بيرون نبوذ : يا تحليل بديرذ و بروذ « 6 » و نشان وى آن بوذ كى آماس كم كردذ « 7 » تا « 7 » اماس بنشيند و به كردذ ، و ديكر آنك ريم كند و نشان وى آن بوذ كه ( f . 481 ) ضربان بيفزايذ و اماس بيفزايذ « 8 » و جن ريم كرد ضربان كم كردذ و آماس بنشيند و تمدّد بيستذ ، و سديكر آنك صلب كردذ و نشان وى آن بوذ كه اماس و صلابت « 9 » بفزايذ « 10 » . باز علاج آن آماس كريم خواهذ كردن يارى كردن « 11 » وى بوذ « 11 » بجيزهاى ريم « 12 » كننده جن تخم كتّان و تخم مروه و حلبه و بابونه و اكليل الملك و آنج بدين ماند ، اين جيزها « 13 » بكوبند و [ باب ] « 14 » بجوشانند و باز بروغن كاو « 15 » جمع كنند و « 16 » بر ان اماس نهند ، و « 16 » باز اين ديكر را كه صلب همىكردذ كاه تحليل بايذ كردن و كاه تليين جنانك جند بار ياذ كردم و باز بضماد فلغوريوش علاج بايذ كردن كه ان ضماد هم محلّل است و هم مليّن . اينك قانون اماسها
--> ( 1 ) - ف : نوفل ( 2 ) - ب ه : و ( 3 ) - ب ه : باز ( 4 ) - ف : كم كشت ( 5 - 5 ) - ف : بكند و مر صفرايى ( 6 ) - ب ه : و مردم از ان برهد ( 7 - 7 ) - ف : يا ( 8 ) - ف : بفزايذ ( 9 ) - ب ه : هر دو ( 10 ) - ف : بيفزايذ ( 11 - 11 ) - ف : بود وى را ( 12 ) - ب ه : نرم ، خ ( 13 ) - ف : افزوده . را ( 14 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . ( 15 ) - ب ه : كل ( 16 - 16 ) - ف : باماس برنهند