ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
444
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
داروها ضماد كنى : صفت وى « 1 » ضماد ارد كشك و ارد خرما قسب و آبى و مصطكى و افسنتين و كل و بابونه و اكليل الملك و تخم كتّان و موم و روغن كل آبى و روغن مصطكى ، و كار جمله اماسها « 2 » ازين سه حال بيرون نبوذ كى « 2 » يا تحليل بديرذ « 3 » بيش از ريم كردن يا ريم كند ( f . 354 ) يا سخت كردذ . و اكنون ياد كنم علاج آن آماس كى اندر مغاكى جكر بوذ جهد آن بايذ كردن تا صفرا بيارذ « 4 » باسهال « 4 » بجيزهايى كى كرم نبوند « 5 » ، و از جهت آنك آماس احشا بىتب روا نبوذ جنان بايذ كى علاج [ كند ] « 6 » تب را بجيزهايى « 7 » كى سرد بوند و سدّه نكنند جن كشكاب و سكنكبين ساذه . باز اكر آماس ريم كند بايذ تا بدين ضماد علاج كنى صفته « 8 » : بكيرى انجير بستى و آرد جو و سركين كبوتر و نطرون اينهمه را بجوشانى و ضماد كنى بر جكر تا ريم بكشايذ ، و غذا آشامى « 9 » كنى كى از آرد جو كرده بوند و از انكبين [ اصفهانى خوشبوى ، و ان داروها مدر قوى به كار بايد داشتن ] « 10 » تا ريم سوى گرده روذ « 11 » جى اكر بسوى روذكانيها آيذ سخت بذ بوذ و اكر بقى آيذ « 12 » نيز بتر بوذ ، و بهر جند روزى يكبار بخورند « 13 » ازين « 13 » دارو . صفت وى « 1 » : بكيرذ حاشا و زوفا و برك وذن و فراسيون همه را بجوشانذ و بخورذ با شكر يا با انكبين « 14 » جند بنج ستير يا شش ستير ، يا بكيرذ برك تلخ جكوك « 15 » خشك يك درم سنك و « 16 » تخم مروه يك درم سنك و ( 17 ) حلبه كوفته يك درم سنك اينهمه را بجوشانذ با سه قدح آب
--> ( 1 ) - ف : « صفت وى » ندارد ( 2 - 2 ) - ف : از سه بيرون نبوذ ( 3 ) - ب ه : بدين علاجها ( 4 - 4 ) - ف : با اسهال كند ( 5 ) - ف : نبوذ ( 6 ) - از « ف » افزوده شد . ( 7 ) - ب ه : كند ( 8 ) - ف : « صفته » ندارد ( 9 ) - ف : آشام ( 10 ) - از « ف » افزوده شد ب ه : از انكبين خوشبوى صفاهانى و داروها مدر به كار بايد داشت ( 11 ) - ف : شوذ ( 12 ) - ف : بوذ ( 13 - 13 ) - ف : اين ( 14 ) - ف : يا بانكبين ( 15 ) - ب ه : يعنى كاسنى دهى م : برك طلخ شكوك ( 16 ) - ف : « و » ندارد