ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
424
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
فشار ده « 1 » بخورد بناشتا سى و بنج درم سنك كرم بيفكند . « 2 » صفت داروى ديكر من بسيار دادم « 3 » برنك مقشر و كيل دارو و تربد و حب النيل از هر يكى برابر سبندان سبيد و قنبيل نيمه از هر يكى « 4 » ازين شربتى « 5 » شش درم سنك بدين صفت سه روز بناشتا شير خورذ بدان كونه كياذ كردم و خويشتن رنجه همىدارذ تا « 6 » مانده كردذ و « 6 » روز جهارم باز اندكى شير بخورد « 7 » و « 8 » بر اثر وى اين داروها بخورذ با شير آمخته « 9 » ( f . 337 ) و با سركا و باز شافها و حقنها به كار دارذ تا تمام بروذ « 10 » . فى القولنج « 11 » آكه باش كه قولنج دو كونه بود : يكى بروذكانيها باريك « 12 » و بواب بوذ و اين را ايلاوس « 13 » خوانند ، و ديكر بقولون بوذ اعنى بنج روذى « 14 » و اين قولنج از بنج سبب بوذ : يا از خشكى بر از ، يا از بلغم بسيار كه بروذكانيها كرد اايد ، يا از باد سطبر كى ميان طبقات روذكانيها و اجواف ايشان گرد آيذ ، يا اماس بتنه امعا بيايذ ، يا از بركشتن امعا كه ورا التوا الامعا كويند ، يا از كمى صفرا كى يارى نكند شكم آمذن را ، و هر يكى را ازين سببها سببى ديكر بوذ و علاج برابر اين « 1 » سبب بايذ كردن و من جذاجذا
--> ( 1 ) - ف : فشارد م : فشارده ( 3 - 2 ) - ف : داروى ديكر بكيرذ ( 3 ) - ب ه : و آزمودم ( 4 ) - ب ه : از انك كفتم ( 5 ) - ف : « ازين شربتى » ندارد . ( 6 - 6 ) - ف : مانده شوذ ( 7 ) - ب ه : بينى كرفته ( 8 - 7 ) - ف : پس آنكه ( 9 ) - ف : آميخته ( 10 ) - ف : افزوده . و من اين بسيار آزمودم - داروى . . . كرم مجرب شيح و برنك و قنبيل از هر يكى درمسنكى ترمس و ملح هندى از هر يكى درمسنكى و نيم تربد دو درمسنك اين جمله كوفته و بيخته كند با دوغ با سركا بخورد نافع بوذ ان شاء اللّه ( 11 ) - ف : باب فى القولنج - ب ه : ظ . صفت شافى قولنج را سود . . . شحم حنظل يك جزو مغز بادام دو جزو شاف سازند ( 12 ) - ب ه : دقاق ( 13 ) - ف : يلاوس ( 14 ) - ف : ظ . فنج روذى