ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

384

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

بسيار بوذ « 1 » ، و باز اين جشنكى دروغ را رطوبتى لزج بوذ كى ببرزه « 2 » معده اندر مانده بوذ صفرائى يا بلغمانى يا سودائى و علاج جشنكى راست آن بوذ كى اب سرد خورى و بهواى خنك باشى و خواب آرى ازيرا جه خواب اندامهاء اندرونين را تر كند . و امّا جشنكى دروغ را باب كرم اندر نشيند كى آب سرد بتر بوذ ، و باز اكر سبب اين جشنكى دروغ كرمى خلط بوذ قى بايذ كردن بكشكاب و سكنكبين جند بار تا آن خلط باك شوذ « 3 » و باز شراب سيب ترش خورذ و شراب ريواج خورذ و سكنكبين شكرى به كار دارذ و كر طباشير بوذ با اين داروها نيك آيذ « 4 » ، باز اكر اين جشنكى از خشكى مزاج مرى است « 5 » يا از خشكى مزاج معده يا از خشكى مزاج جكر « 5 » يا از خشكى مزاج [ شوشه ] « 6 » علاج وى كشكاب بوذ و آب كدو و لعاب اسبغول ، باز اكر كرمى و خشكى بوذ علاج همين بوذ و حبّى كند از تخم كوكنار « 7 » و تخم بابرك و تخم خيار و طباشير و كثيرا و رب السوس و بدهن « 8 » بدارذ ، و باز اكر اين جشنكى دروغ « 9 » از خلطى بلغمى بوذ « 9 » قى بايذ كردن ( f . 305 ) به آب ترب و شبت جنانك ياذ كردم و هر جشنكى كه از كرمى بوذ بخواب به « 10 » شوذ و هرج از خشكى بوذ بخواب به شوذ و آنج از بلغم بوذ باب كرم به شوذ و آنج از هواى كرم بوذ بهواى سرد به شوذ و آنج از كرمى و خشكى بوذ « 11 » به آب سرد به شوذ « 11 » .

--> ( 1 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 2 ) - ب ه : بخمل ( 3 ) - ب ه : از انجا ( 4 ) - ف : افزوده . بوذ ( 5 - 5 ) - ف : ندارد ( 6 ) - از « ف » و « م » افزوده شد در اصل سوشه ( 7 ) - ف : كنكاو ( 8 ) - ف : به دهان ( 9 - 9 ) - ف : بوذ از خلطى بلغمى ( 10 ) - ب ه : بتر ، خ . م : بهتر ( 11 - 11 ) - ف : بهواى سرد به شوذ ان شاء اللّه