ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

359

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

طعام را يكى سو المزاج معده « 1 » بوذ كرم يا سرد يا تر يا خشك يا با مايه يا بىمايه « 2 » يا « 2 » اماسها كرم جن خونى و صفرائى و سرد جن بلغمى و سودائى و من اين‌همه ياذ كردم و ديكر تفرق الاتصال اعنى ريشها و من « 3 » همه ياذ - كردم « 4 » و ديكر از اسباب سؤ الهضم آن بوذ كى تدبير اين خداوند سو الهضم بذ بوذ كى طعامها را ترتيب نكه ندارذ و از آنجا سؤ الهضم بديد آيذ اكر سبب كرم بوذ سو الهضم را اين جوهر طعام تباه شوذ و بجوهر دخانى روذ و « 5 » آن ديكر « 5 » اعراض بذ كى بيش ازين « 6 » بشرح همه ياذ كرده‌ام و جشنكى « 7 » و تب آرذ از جهت انك طعامهاش جن تباه شوند كنده كردند اندر معده و از وى عفونت بديد آيذ و از عفونت تب بديد آيذ و اكر سو المزاج سرد بوذ « 8 » طعام بر طبيعت خويش بربماند و جن كمتر شوذ « 9 » و ترش كردذ « 8 » طعام و اروغ ترش آرذ و اكر اين طعام كرم بوذ از وى باذ خيزد و شكم بر باذ كردذ و اكر سبب خشكى مزاج معده بوذ يا ترّى وى علاج دشوار بوذ و بروزكار به شوذ از ترّى استسقا آيذ و از خشكى ذبول جن مفرط بوذ . و بوذ كى بيمارى از آماس « 10 » بوذ يا ريش « 11 » يا هم سو المزاج بوذ و هم سو الهيئه جنانك معده ( f . 285 ) بمزاج سرد بوذ و به مقدار خرد بوذ يا به شكل گرد - بوذ يا به وضع بيرون‌تر آمذه بوذ و نيز بوذ كى آنجا آماس « 11 » بوذ صلب يا بلغمى و بوذ كى انجا ريش بوذ « 11 » و بوذ كى بمعده « 12 » رطوبات لزج فرو رفته - بود اين اسباب كه من ياذ كردم همه او را از هضم باز دارند و من اين‌همه

--> ( 1 ) - ف : « معده » ندارد ( 2 - 2 ) - ف : و ديكر ( 3 ) - ف : « من » ندارد ( 4 ) - ب ه : با اسباب و علامات ( 5 - 5 ) - ف : از ( 6 ) - ف : افزوده . همه ( 7 ) - ف : افزوده . بسيار بوذش . ( 8 - 8 ) - ف : طبيعت خويش مانذ و چن كمتر كردد ترش شود ( 9 ) - ب ه : و ( 10 ) - ب ه : معده ( 11 - 11 ) - ف : صلب بود يا بلغمى . ( 12 ) - ب ه : بخمل او