ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
351
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
روزها كشكاب با سكنكبين دهى « 1 » و بدان هفت روز « 2 » بيشين كشكاب با آب « 2 » نار دهى و غذا بدان هفت روز بيشين ماش سبيد كنى يعنى مقشر با سباناخ يا ذخنج بروغن باذام و بدين هفت روز ديكر غذا ماش كنى با « 3 » جكندر يا برك وى و اندكى سركا و شكر با وى به كار برى و بدان هفته اول آب با جلّاب خورذ « 4 » و نار ترش شيرين و بدين هفته ديكر آب با سكنكبين خورد خاصه انكاه كى نضج افتاذه بوذ و بر معده نهذ صندل و كلاب و كافور بهفته اول و باز بهفتهى ديكر اندكى افسنتين رومى بيفزايذ و سنبل و بر همينكونه علاج كنى تا تمام سه هفته و كر آب انكور كرك نيابى [ آب ] « 5 » كسنى بوذ بدل وى بجهار روز اول اب نار دهى و آب سيب و آبى كوفته خام با زفوذه « 6 » ( f . 278 ) خشك و روغن بادام و شكر تا قى كم كردذ باز تا « 7 » تمامى يك هفته قرص طباشير مليّن جند نيم درم سنك « 8 » بيفزائى با اين آبها قرص طباشير « 9 » كل شش درم سنك طباشير و كثيرا و صمغ از هر يكى جهار درم سنك تخم خيار و تخم خيار بادرنك و تخم كدو مقشّر و تخم بابرك و بيخ سوس از هر يكى
--> ( 1 ) - ف : « دهى » ندارد ( 2 - 2 ) - ف : سپسين كشكاب با شراب ( 3 ) - ف : يا ( 4 ) - ف : خورى ( 5 ) - از « ف » و « م » افزوده شد . در اصل : ظ . ان ( 6 ) - ب ه : شربت اما اب . . . و اب عنب الثعلب از هر يكى يك وقيه فلوس خيارجنبر و اكر حرارت نباشد اب باد . . . كرفس تر با آن يار كند شربت از همه جهل درم و فلوس و اندكى زعفران قدر دانكى و اكر اين ابها هر سه . . . نباشد از انج حاضر باشد سه اوقيه مىبايد داد . . . و زعفران جنانك ياد كرده آمد صفت . . . بوست بيخ خطمى يك اوقيه بابونه بنفشه از هر يك . . . آرد جو برك خطمى از هر يكى دو اوقيه اكليل الملك بيخ سوس يك اوقيه و نيم موم بنج ستير روغن . . . از هر يكى بنج ستير زعفران نيم وقيه بكوبند و موم در روغن بكدازند و داروها بدان . . . و بر كرباس . . . سطبر طلى كنند و بر معده . . . شرابى بزاننده و كشاينده . . . دو وقيه لعاب تخم بزرك لعاب تخم حلبه ده درم كرم كنند و دو دانك . . . و دانك نيم صبر در ان حل كنند و بدهند خمير ترش در اب كرم كداخته بدهند . . . صفت داروى بزاننده بزرك تخم خطمى از هر يكى راستار است و . . . هر بامداد و . . . با شير خر جهار اوقيه يا شير بز . . . جالينوس . . . اولى ان دارم . . . معده . . و مصطكى و روغن بدين . . . ( 7 ) - ف : « تا » ندارد ( 9 - 8 ) - ف : بفزايى با اينهمه آبها ( 9 ) - ب ه : افزوده . مليّن