ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
347
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
يا بايجه كوسبند و اكر بدين قى نيانذ بدانك مايه بقعر معده اندرست انكاه داروى مسهل خورد برين « 1 » [ صفت ، نسخت وى ] « 2 » هليله زرد دو درم سنك ياره فيقرا يك درم سنك اين هر دو را جمع [ كند ] « 3 » كوفته « 4 » با سكنگبين و « 4 » حبّ - كند و باز بكيرذ خرما هندو بيست درم سنك شاهتّره هفت درم سنك افسنتين رومى دو درم سنك آلو بستى ده بشمار « 5 » ميويز بىدانه كى اندكى ترشى دارذ ده درم سنك اين همه را بجوشانذ بسه قدح آب تا بيك قدح باز آيذ و آنكاه آن حب « 6 » بخورد و اين شراب دمادم وى بخورذ « 7 » تا شكم از ان مايه باك شوذ اكر بيكبار بس نبوذ بجندبار بخورذ از بس يكديكر « 8 » و اكر دانى كه همه تن برست ازين مايه و از جكر سوى معده همىآيذ انكاه رك باسليق بكشايذ باز بنيراب خورذ جند روز هر روزى « 9 » مقدار ده ستير با يك درم سنك هليله زرد سوذه و دانكسنكى سقمونيا يا نيم دانك سنك به مقدار قوّت بيمار و دانك سنك « 10 » نمك هندو و ده درم سنك شكر و باز ان علاج سو المزاج كرم بىمايه كند كياذ كردم « 11 » و « 11 » به كار دارذ و غذا ناربا ( f . 275 ) و عوربا دارذ بحوژهى مرغ خانكى كورا خاصيتست بنشاندن كرمى معده و شراب « 12 » سكنگبين شكّرى دارذ و آب نار ترش « 13 » و شراب الو . و اكر اين سو المزاج سرد بوذ نشان وى آن بوذ كى خشكى « 14 » اندكى بوذ و مزه دهان ترش بوذ و اكر آروغ برايذ « 15 » ترش برآيذ « 16 » و اكر طعام خورذ نگوارذ و باذ و قراقر افكند « 17 » به شكم و شهوت طعام بيفزايذ « 18 » اكر سو المزاج بىمايه
--> ( 1 ) - ف : « برين » ندارد ( 2 ) - از « م » افزوده شد . در اصل خوانده نمىشود ( 3 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . ( 4 - 4 ) - ف : و با سكنكبين ( 5 ) - ف : شمار ب ه : عدد ( 6 ) - ب ه : كى ياد كردم ( 7 ) - ف : « بخورذ » ندارد ( 8 ) - ف : يك از پس ديگر ( 9 ) - ف : هروزى ( 10 ) - ف : دانكسنكى ( 11 - 11 ) - ف : آن ( 12 ) - ب ه : خويش م : خوش ( 13 ) - در اصل افزوده : « شيرين » و در « ب ه » با علامت « لا - الى » مشخص شده است . ( 14 ) - ف : جشنكى . م : تشنكى ( 15 ) - ف : برايذش ( 16 ) - ب ه : و اكر قى كند ترش بود ( 17 ) - ف : فكند . ( 18 ) - ف : بفزايذ