ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
329
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
اسبغول خورذ و شكر و اين لعوق را « 1 » به كار دارذ خيار جنبر را بجوشانذ با انجير و بنفشه و آب [ وى ] « 2 » ببالايذ و بوى روغن باذام برافكند ( f . 259 ) و شكر و اندكى بيخ سوس و جهد كند تا خوش آيذ به دهان و شراب بنفشه و جلاب بسيار خورذ « 3 » و به سينه برنهذ « 3 » روغن بنفش با موم مصفّا و كر بيمار را دشوار بوذ بدم زذن يكى ركو كرم كند و از بر « 4 » اين موم روغن « 4 » برنهذ و اكر بتواند يخاب « 5 » نخورذ تا نضج تباه نشوذ و كر بيدارى بسيار بوذ دياقودا بدهندش بوقت خواب . و بوذ كى نشان صفرا غالب بوذ علاج وى همين علاج بوذ كى ياذ كردم الّا آنك بدين اندر با كشكاب سرطان نهرى بجوشند « 6 » و كر سرطان نيابذ برك كدو كند و روغن بنفش و روغن كدو برافكند و بنفشه پرورده بشكر بنج درم سنك و غذا كشكاب دارذ بروغن باذام و شكّر و به روزى اندر سه بار كشكاب ببايذ « 7 » خوردن و باز بهر بارى بآبزن اندر نشيند و بسيار بباشذ « 8 » و شكم فروذ آرذ بحقنه نرم كى از بنفشه و خطمى و كشك و روغن بنفش و شكر سرخ كرده بوذ ، و بوذ كى اين خون كى آماس از وى آمذه است خون سوخته بوذ و اين بذ « 9 » و هلاككننده بوذ و بوذ ، كى بلغمى بوذ فرق ميان اين اسباب بلون نفث بوذ اكر نفث بلون سرخ بوذ مايه آماس از خون بوذ و كر نفث زرد بوذ از صفرا بوذ و كر سبيد بوذ و با كفك بوذ نشان آن بوذ كه خون بلغمى است و كر سياه بوذ نشان آن بوذ كى از خلطى سوخته است « 10 » و نيز نشان خلط سوخته آن بوذ كنفث دير برآيذ و تب قوى بوذ و
--> ( 1 ) - ف : « را » ندارد ( 2 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد ( 3 - 3 ) - ف : و بر سينه نهذ ( 4 - 4 ) - ف : موم و روغن ( 5 ) - ب ه : آب ، خ ( 6 ) - ف : بجوشانذ ( 7 ) - ف : بايذ ( 8 ) - ب ه : نباشد ، خ ( 9 ) - ب ه : بود ( 10 ) - ب ه : سودائى