ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
330
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
اندر خليدن بهلو و درد بسيار بوذ و زفان درشت و سياه بوذ و بيشتر مهلك بوذ و كر با اين نفث سياه نبض منشارى بوذ و ضعيف و صغير بيمارى مهلك بوذ و علاج وى همان علاج بوذ الا آنك خنكيها بيش بايذ داذن و جلاب بيوسته بايذ داذن ( f . 260 ) و بر سينه روغن بنفش و موم و آب بابرك برنهد دايم و بيوسته كشكاب خورذ كى با سرطان بخته بوند « 1 » يا با كدو . و كر آماس بر عضلات بوذ كه ميانبهلوهااند كى ايشان را المحركة للاضلاع خوانند « 2 » نيز بيمارى خالص بوذ و لكن تمام نبوذ و كر برين « 3 » عضله آيذ آماس كه بر اضلاع آمده « 4 » المحلّلة للاضلاع كويند بيمارى خالص نبوذ و اين را ذات الجنب غير خالص خوانند و فرق بدان توانى « 5 » كردن ميان خالص و ناخالص كى خالص را درد باستخوانهاى كژك « 6 » برسد و ناخالص را تا استخوانهاى آخرك كتف برسد و ديكر فرق بدان توانىكردن كى اكر نبض بغايت منشارى بوذ آماس بعضو عصبى بوذ و كر بغايت صلابت بوذ « 7 » آماس بعضو لحمى بوذ و حجاب عصبى است و اين ديكر عضلها لحمىاند و ديكر فرق بدان توانىكردن اكر نفث زوذتر « 8 » [ بديذ ] « 9 » آيذ آماس بر حجاب بوذ و كر نفث دير « 10 » بديد آيذ « 10 » آماس بر عضلها « 11 » بود و ديكر فرق نيز بدان توانىكردن كى اكر دست بفشارى بر بهلو درد « 12 » زود پديذ آيذ آماس بر عضلهاء « 13 » بيرونين بوذ و كر درد ندانذ اماس بر عضلها اندرونين بوذ « 13 » و ديكر فرق نيز بدان توانىكردن كه آماس ظاهر هست يا نى اكر اماس
--> ( 1 ) - ف : بوذ ( 2 ) - ب ه : آن ( 3 ) - ف : بذين ( 4 ) - ف : بر اضلاعاند كه ايشان را . ب ه : است ( 5 ) - ف : بتوانى ( 6 ) - « ب ه » و « م » : خلف . ( 7 ) - در اصل افزوده : نبوذ ( 8 ) - ف : « تر » ندارد ( 9 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . ( 10 - 10 ) - ف : برآيذ ( 11 ) - ف : افزوده . ديكر . ب ه : درونى ، خ ( 12 ) - در اصل افزوده : كند ( 13 - 13 ) - ف : بيرونى بوذ