ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
300
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
وى شكم آوردن بوذ بيارهى فيقرا و ياره بدندان اندر ماليدن « 1 » و باز كوز - مغز بريان يا زردهى خايه كرم بدندان كرفتن جندانك جشم آب كيرذ هر روزى جند بار تا به شوذ و بوذ كى دندان كنده كردذ علاج وى « 2 » كندن بوذ . و آن علت كى بخر « 3 » كويندش « 3 » آن كند دهان بوذ از سه جاى بوذ : يا از معده بوذ و بتبهاء تيز اندر بوذ و سبب اين كرمى مزاج معده بوذ و علاج وى آب الو « 4 » بوذ و آب زردالو كشته و غذا كشكاب و زرك ( f . 236 ) و سباناخ ، و بوذ كى از بلغم بوسيده بود كى اندر معده گرد « 5 » آمده بوذ و علاج وى قى كردن بوذ بناشتا و شكم آوردن بيارهاى بزرك و ياره فيقرا به كار - دارد و زنجبيل برورده و « 6 » ترنج برورده و گوارش آبى « 7 » هم شكم آرنده و هم « 7 » ناارنده هر دو شايذ و گوارش « 8 » خبثى و دوغ آهن « 9 » و آنك ورا بيروزنوش كويند و طريفل خرد و بزرك هر دو شايذ « 8 » و نشان اين علت آن بوذ كى دايم كند آيذ از دهان اكر بناشتا بوذ « 10 » و كر سير خورده « 10 » ، و بوذ كى اين كند دهان از دندان بوذ « 11 » و علاج وى كندن آن دندان بوذ « 11 » جنانك ياذ كردم ، و بوذ كى اين كند دهان از شوشه بوذ كى بلغم بوسيذه اندر وى كرد آمذه بوذ و علاج وى حب مشك بوذ كى به دهان بدارذ « 12 » حب مشك « 12 » بگيرذ بوست ترنج خشك و قرنفل و سنبل و « 13 » سك و عود خام از هر يكى « 13 »
--> ( 1 ) - ب ه : و اندر وى داشتن ( 2 ) - ب ه : افزوده . بر ( 3 - 3 ) - ف : كويند و ( 4 ) - ف : افزوده . كشته ( 5 ) - ف : « گرد » ندارد ( 6 ) - ب ه : هليله پرورده و ( 7 - 7 ) - ف : شكمآرنده و ( 8 - 8 ) - اين قسمت در حاشيه « ف » نوشته شده است كه چند كلمه آن خوانده مىشود . ( 9 ) - در « ب ه » بجاى « و دوغ آهن » نوشته است : نسخه - و بيروزنوش ( 10 - 10 ) - ف : و يا سير خورده بوذ ( 11 - 11 ) - ف : ندارد ( 12 - 12 ) - ف : ندارد ( 13 - 13 ) - ف : عود خام