ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
219
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
تب . يا اين درد سر از جملهء اعراض بحرانى بوذ و علاج وى يارى كردن بوذ مر طبيعت را تا « 1 » اكر منش مىبكردذ اب گرم فرمايى و سكنكبين تا قى كند . و اكر درد شكم همىكند حقنهء نرم « 2 » فرماى « 2 » يا شافه بنفشه تا شكم فروذ آيذ « 3 » و اكر بينى مى « 4 » بخارذ و جشم سرخ است بفرماى تا جيزى اندر بينى كند تا خون « 5 » بكشايذ از بينى « 5 » و بر سر نهذ صندل و كلاب و به همه حال جن درست كردذ كه اين درد سر اعراض با حوريست طبيعت را يارى بايذ كردن « 6 » يا « 6 » بر سر بيمار مستولى كردد ، يا درد سر از قبل آماس مغز سر بوذ و علاج وى علاج سرسام بوذ يا از قبل زهدان بوذ و علاج زهدان بايذ كردن يا از قبل شراب خوردن بسيار بوذ « 7 » و اين را علاج آن بوذ كه قى كند « 8 » تا آن باقى سيكى « 9 » تباه شذه و تلخ شذه از معده برآيذ و باك كردذ و انكاه شراب نار يا اب نار بيخ « 10 » سرد كند و « 10 » بخوزذ و بخسبد و جن از خواب بيدار كردذ آب كرم بسر بر « 11 » ريزد و باز طعام خورذ اندكى كه از آب غوره يا از زرك يا « 12 » ناردان كرده باشند تا « 13 » بخار « 14 » باز دارذ و بفرمايى تا دستها و بايان بمالند ( f . 176 ) نيك و باز ديكرباره « 15 » از بس آنك خفته باشد بسيار « 16 » بكرمابه روذ و اب كرم بر « 17 » ريزذ و « 18 » اكر بدين به شوذ و الا اندكى شراب را با بسيار آب بياميزذ و سرد كند و بخورذ اندكاندك تا باز خواب آيذ و « 19 » درد بنشيند .
--> ( 1 ) - ف : « تا » ندارد ( 2 - 2 ) - ف : فرمائى و سكنكبين تا قى كند . ( 3 ) - ف : شكم آرذ ( 4 ) - ف : « مى » ندارد ( 5 - 5 ) - ف : بينى بكشايذ ( 6 - 6 ) - ف : تا ( 7 ) - ف : بوذ بسيار ( 8 ) - ب ه : باب كرم ( 9 - 8 ) - ف : تا بقى سيكى ( 10 - 10 ) - ف : سرد كرده ( 11 ) - ف : بر سر ( 12 ) - ف : افزوده . از ( 13 ) - ب ه : آن ( 14 ) - ب ه : بد ( 15 ) - ف : ديكر راه ( 16 ) - ب ه : بمالند و برخيزد ، صح ( 17 ) - ب ه : سر ( 18 ) - ف : « و » ندارد ( 19 ) - ب ه : جون بخسبذ ، صح